اولویت بندی معیارهای تاثیرگذار بر بازدارندگی اجرای خط‌مشی‌های خصوصی سازی در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت منابع انسانی دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری مدیریت منابع انسانی دانشکده مدیریت دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

10.22034/jipas.2020.202110.1046

چکیده

هدف از این پژوهش، تبیین و اولویت­بندی موانع تأثیرگذار بر بازدارندگی اجرای خط­مشی­های خصوصی‌سازی در ایراناست. نخست با مرور مبانی نظری، مطالعات تطبیقی و انجام مصاحبه عمیق نیمه­ساختاریافته با افراد خبره، اطلاعات اولیه گردآوری و سپس با استفاده از تحلیل مضمون، موانع اجرای خط‌مشی‌های خصوصی‌سازی شناسایی، کدگذاری و تجزیه و تحلیل شد. پس از شناسایی موانع، متغیرهای به­دست آمده در قالب 14 تم اصلی و 92 تم فرعی رتبه­بندی شدند. به منظور رتبه­بندی، ابتدا موانع از طریق جامعة آماری که 55 نفر از متخصصان و کارشناسان بخش خصوصی و خبرگان دانشگاهی بودند، به صورت تصادفی انتخاب شدند، سپس با استفاده از ماتریس مقایسه‌های زوجی و به کمک تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، رتبه­بندی شدند. معیارهای اصلی به ترتیب اولویت سطوح؛ ضعف ساختاری و قدرت و انگیزۀ کم بخش خصوصی (0.13)، حمایت و پشتیبانی مالی ضعیف از بخش خصوصی (0.119)، هم‌راستایی پایین تصمیمات و اقدامات نهادهای مسئول (0.114)، فقدان دیدگاه آینده‌نگرانه (0.105)، بی‌انضباطی سیاست‌های مالی دولت (0.097)، فعالیت و سیطرۀ شبه‌دولتی‌ها در اقتصاد (0.084)، محیط غیررقابتی اقتصاد ملی (0.076)، دخالت بیش از اندازۀ دولت در اقتصاد (0.068)، تدوین و اجرای نامناسب قوانین و مقررات (0.056)، سازوکار ناکارامد و غیراصولی واگذاری (0.042)، ضعف سازوکار ارزیابی (0.031)، سازوکار نامناسب عرضه و تقاضای سهام (0.028)، ضعف‌های فرهنگی (0.02)، ضعف‌های روانشناختی (0.01) و زیرمعیارها نیز به ترتیب اولویت در جداول مرتبط تشخیص داده شد. در نتیجه، اجرای ناقص، غیرعلمی و سیاست­زدۀ خصوصی­سازی در ایران، سبب شده‌ که با وجود تلاش­های بسیار، مزایای آن برای کشور کاهش و مضررات آن تشدید شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ranking the Factors Affecting Implementation of Privatization Policies in Iran

نویسندگان [English]

  • Ghazaleh Taheri Attar 1
  • Moein Pourahmadi 2
  • Ghasemali Jamali 3
1 Assistant Professor, Department of Public Administration, Faculty of Management,, University of Tehran, Tehran, Iran
2 PhD student of Human Resource Management, Faculty of Management, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 PhD student of Human Resource Management, Faculty of Management, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study is to explain and prioritize the barriers affecting the prevention of implementation of privatization policies in Iran. In the study, first, by reviewing the theoretical foundations, comparative studies and conducting in-depth, semi-structured interviews with experts, preliminary information was collected. Then, using thematic analysis, the barriers to the implementation of privatization policies were identified, coded and analyzed. After identifying the barriers, the identified variables were classified into 14 main themes and 92 sub-themes. For the purpose of ranking, the barriers were first randomly selected via a statistical population of 55 private sector experts and academics, and then they, using a pairwise comparison matrix and employing the Analytic Hierarchy Process (AHP) technique, were ranked. The main factors, in an order of priority,  are structural as weakness and low power and motivation of the private sector (0.13), weak financial support of the private sector (0.119), poor alignment of decisions and actions of responsible institutions (0.114), lack of forward-looking vision (0.105), government’s fiscal indiscipline policies (0.097), the interference and domination of quasi-government in economy (0.084), the non-competitive environment of the national economy (0.076), excessive government interference in the economy (0.068), improper formulation and implementation of laws and regulations (0.056), inefficient and unprincipled mechanisms of privatization (0.042), weakness of evaluation mechanism (0.031), inadequate mechanism of stock supply and demand (0.028), cultural weaknesses (0.02), psychological weaknesses (0.01). Moreover, sub-criteria were identified in order of priority in relevant tables. In conclusion, the incomplete, unscientific and politicized implementation of privatization in Iran has turned its advantages to disadvantageous, despite the many effort has been made.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Policy implementation
  • Policy Obstacles
  • Privatization
  • Analytic Hierarchy Process (AHP)
  • content analysis
الوانی، سیدمهدی (1395). تصمیم­گیری و تعیین خط­مشی دولتی. تهران: سمت.
الوانی، سیدمهدی، شریف‌زاده، فتاح (1390). فرایند خط­مشی­گذاری عمومی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
جیمز پی. لستر، جوزف استوارت.جی.آر (1391). فرایند خط مشی گذاری عمومی، رویکردی تکاملی. ترجمة مجتبی طبری، تورج مجیبی میکلایی و سهیل خورشید. تهران: ساوالان.
حسینی گل‌افشانی، احمد (1383). آسیب­شناسی و طراحی الگوی خصوصی­سازی در ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران، دانشگاه آزاد اسلامی.
حیدری، غلامرضا (1377). طراحی مدل خصوص­یسازی در ایرانمورد: صنعت برق ایران. رساله دکتری. تهران، دانشگاه تربیت مدرس.
دانائی­فرد، حسن، ثقفی، عمادالدین، مشبکی اصفهانی، اصغر (1389). اجرای خط­مشی عمومی: بررسی نقش عقلانیت در مرحلۀ تدوین خط­مشی. مدرس علوم انسانی، سال 14، شماره 4، 106ـ79.
دانش‌فرد، کرم­الله (1395). موانع اجرای خط­مشی­های عمومی در سازمان­های غیردولتی (بخش خدمات پلیس 10+ و دفاتر خدمات  پیشخوان دولت). مدیریت منابع در نیروی انتظامی، سال 2، شماره 2، 106-79.
سالار، زهرا، علیان‌نژادی، محسن (1390). آسیب­شناسی خصوصی­سازی در ایران. همایش ملّی خصوصی­سازی در ایران. سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان.
عابدی جعفری، حسن، تسلیمی، محمدسعید، فقیهی، ابوالحسن، شیخ‌زاده، محمد (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارامد برای تبیین الگوهای موجود در داده­های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، سال 5، شماره 2، 198-151.
علوی طبری، سیدحسین، مجتهدزاده، ویدا، سلیمانی امیری، غلام رضا، عاملی، یلدا (1388). رابطه کیفیت سود و سود تقسیمی در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. بررسی­های حسابداری و حسابرسی، سال 3، شماره 16، 106-93.
قلی‌پور، رحمت‌الله، بیگی، وحید، سعدآبادی، علی‌اکبر (1395). تحلیلی بر خط­مشی راهکارهای اجرایی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب: آسیب­شناسی اجرا با رویکردی فازی. مدیریت دولتی، سال 9، شماره 1، 136-107.
کاظم­زاده، مسعود (1388). آسیب­شناسی فرهنگی اجرای اصل 99 قانون اساسی (سیاست­های خصوصی‌سازی)، کار و جامعه، سال 18، شماره 108، 127-111.
مقدس­پور، سعید، دانائی­فرد، حسن، کردنائیج، اسدالله (1391). تشخیص کلید عوامل شکست در برخی از سیاست­های عمومی در ایران: مطالعه سیاست­های مالیاتی. مدیریت فرهنگ سازمانی، سال 11، شماره 1،  68-33.
منوریان، عباس، محمدی، داریوش، محمدی فاتح، اصغر (1395). سیاستگذاری خوب در دولت، مدل­سازی نقش ظرفیت سازمانی و زمینه ملی. مدیریت دولتی، سال 8، شماره 2، 245-233.
مهربانفر، احسان (1395). آسیب­شناسی خط­مشی­گذاری دولت در عرصه خصوصی­سازی بر مبنای نظریه داده‌بنیاد. مجلس و راهبرد، سال 23، شماره 86، ، 350-329.
هادی پیکانی، مهربان (1395). درآمدی بر فرایند خط­مشی­گذاری عمومی. اصفهان: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان.
هاولت، مایکل؛ رامش، ام. (1380). مطالعه خط­مشی عمومی. ترجمه عباس منوریان و ابراهیم گلشن. تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
 
Baltar, F. & Brunet, I. (2012). Social research 2.0: Virtual snowball sampling method using Facebook. Internet Research, 22(1), 57-74.
Berman, P. (2009). The Study of Macro-and Micro-Implementation. Public Policy, 26(2), 157-184.
Boyne, G. A. (2006). Strategies for public service turnaround: Lessons from the private sector? Administration & Society, 38(3), 365-388.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology Journal, 3(2), 77-101.
Calista, D. (1994). Policy Implementation. New York: Marcel Dekker Inc.
Cobb, R. W. & Ross, M. H. (eds). (1997). Cultural strategies of agenda denial: Avoidance, attack, and redefinition. Kansas: University Press of Kansas.
Demsetz, H., & Villalonga B. (2001). Ownership structure and corporate performance. Journal of Corporate Finance, 7(3), 209-233.
Dye, R.T. (2005). Understanding public policy. New Jersey: Pearson Prentice Hall.
Flick, U. (2009). An introduction to qualitative research. Londan: sage.
Galligan, D.J. (2011). Discretionary Powers: A Legal Study of Official Discretion. Oxford: Clarendon Press.
Hamilton, L. (2000). A review of policy implementation and international treaty implementation literature. Berkeley: University of California Press.
Hay, C. (2004). Taking ideas seriously’ in explanatory political analysis. British Journal of Politics and International Relations, 6(2), 142–149.
Hill, M., Hupe, P. (2012). Implementing public policy. Sage Publication: London.
Khalid Hafiz, M. (2001). Policy implementation models: the case of library and documentation services in Pakistan. New library world, 102(1162), 87-92.
Konsult (2009). Barriers to Implementation. The Kon SULT Knowledgebase. Retrieved from: http://www. konsult.leeds.ac.uk/public/level1/sec10/index.htm.
Lester, J. P. & Goggin, M. L. (2008). Back to the future: The rediscovery of implementationstudies. Policy Currents, 8(3), 1–9.
Lester, J. P., & Stewart, J. (2011). Public policy: An evolutionary approach. Minnesota: West Publishing Company.
Makinde, T. (2005). Problems of policy implementation in developing nations: The Nigerian Experience. Journal of Social Sciences, 11(1), 63-69.
Mclaughlin M. (1976) Implementation as mutual adaptation: Change in classroom organization. In: W. Williams, R. F. Elmore, Social Program Implementation, San Diego: Academic Press.
Palumbo, D. J., & Calista, D. J. (1990). Implementation and the Policy Process: Opening Up the Black Box. New York: Greenwood Press.
Parker, D. (2012). The Official History of Privatization. New York: Routledge.
Paudel, N. R. (2009). A critical account of policy implementation theories: status and reconsideration. Nepalese Journal of Public Policy and Governance, 25(2), 36-54.
Pressman J., Wildavsky A. (1973) Implementation. Berkley: University of California Press.
Rowe, M. (2012). Going back to the street: Revisiting Lipsky’s street-level bureaucracy. Teaching Public Administration, 30(1), 10-18.
Starr, P. (1998). The Meaning of Privatization, Yale Law and Policy Review, 6(1), 6-41.
Tummers, L. (2011). Explaining the willingness of public professionals to implement new policies: A policy alienation framework. International Review of Administrative Sciences, 77(3), 555-581.
Winter, S. (2003). New directions for implementation research. Policy Currents, 8(4), 1–5.