تحلیل نظام‌مند پژوهش‌های حوزه خط‌مشی‌گذاری سلامت در کشورهای در حال توسعه: رهنمودهایی برای پژوهشگران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه مدیریت دولتی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی، تهران، ایران.

4 دانشیار مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

علی‌رغم توسعه مبانی نظری تحلیل از سیاست‌گذاری عمومی در حوزه سلامت کشورهای توسعه­یافته و استفاده فراگیر از آن، کاربست این مبانی در کشورهای در حال توسعه در مرحله ابتدایی به سر می­برد. در این مقاله بر مبنای مرور روایتی مقالات منتشرشده در حوزه تحلیل از سیاست‌گذاری سلامت در این کشورها بین سال­های 1994 تا 2017، گستره موضوعی، رویکرد روش­شناسانه و رویکرد تحلیلی مورد استفاده پژوهشگران بررسی و تحلیل شده­اند. هدف از تدوین این مقاله آن است که از طریق نشان دادن نقاط ضعف روش­شناختی و رویکرد تحلیلی مقالات و تشویق پژوهشگران حوزه سیاست‌گذاری سلامت کشور به انجام پژوهش­های بیشتر در این زمینه، به توسعه این حوزه نظری کمک کند. برای این کار مقالات بر اساس ۵ اولویتِ جستجو شناسایی و موارد منطبق با معیارهای ورود، شامل مجموعاً ۱۵ پژوهش انتخاب، مطالعه و تحلیل شدند. مقالات به لحاظ تعداد کم و به لحاظ گستره موضوعی متنوع بودند. اکثر مطالعات فارغ از بررسی چرایی تغییر سیاست‌ها به توصیف روایت­وار رویدادها، ایجاد نظم مفهومی میان عوامل تأثیرگذار و یا آزمون مجموعه‌ای از فرضیات بسنده کرده بودند. به لحاظ روش­شناسی نیز عمده پژوهش‌ها در قالب مطالعه موردی و بر روی یک سیاست خاص انجام شده و طرح پژوهش دارای نواقص زیادی بود. به لحاظ رویکرد تحلیلی نیز اکثر مطالعات از نوع توصیفی- تحلیلی بوده و به جای تبیین فرایند عمدتاً بر توصیف رویدادهای تاریخی و آزمون فرضیات تمرکز کرده بودند. این در حالی است که درک عمیق موقعیت­ها و چگونگی شکل‌گیری سیاست­ها و پیامدهای حاصل از آن به ‌واسطه تبیین پدیده تغییر سیاست می‌تواند به تقویت تدوین و اجرای سیاست‌ها کمک کند. بررسی این مطالعات نشان داد که تلاش­های صورت‌گرفته تاکنون به لحاظ روش­شناسی و رویکرد تحلیلی برای تبیین تغییرات سیاست در حوزه سلامت این کشورها بسیار محدود بوده است؛ به گونه­ای که درک پدیده سیاست‌گذاری در این کشورها به طرح­ریزی پژوهش­های عمیق کیفی برای توسعه نظریه­های موجود یا ارائه نظریه­های جدید یا قدرت تبیین­کنندگی بالا نیاز دارد. نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش پژوهشگران را به مطالعه سیاست‌گذاری به عنوان یک پدیده بسیط با بهره‌گیری حداکثری از رویکردهای پژوهش استقرایی برای حرکت به سمت توسعه مدل­های نظری جدیدتر با قدرت تبیین­کنندگی بالاتر یا تلاش برای بومی­سازی نظریه­های موجود برای تبیین دقیق­تر تغییرات سیاست سلامت در کشور رهنمون می­سازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Systematic Analysis of Research Articles on Health Policy in the Developing Countries: Implications for Researchers

نویسندگان [English]

  • Rahmatollah Gholipor 1
  • Shiva Mafimoradi 2
  • Farajollah Rahnavard 3
  • Mohammad Abooyee Ardakan 4
1 Professor, Public Administration Department, Faculty of Management, Tehran University, Tehran, Iran.
2 PhD Student of Public Administration, Institute for management and planning studies, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Public Administration Department, Institute for Management and Planning Studies, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Public Administration Department, Faculty of Management, Tehran University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

In spite of development of public policy analysis in health domain in developed countries and its widespread use, its application is still in its infancy in the developing countries. In this article, based on the narrative review of articles published from 1994 to 2017 on health policy analysis in these countries, their thematic scope, methodological and analytical approach are analytically reviewed. This article provides a platform to assist researchers to develop this field by examining the methodological and analytical pitfalls, as well this study aimed at encouraging the health policy researchers to focus more on this research area. All relevant articles were identified according to five predefined search priorities. 15 articles fall into the review inclusion criteria and then they were studied and analyzed. The selected articles were small in number but varied in the scope. The majority of studies provided description of some episode of policy change. They explained a conceptual ordering among lots of influencing factors or tested a set of predefined hypothesis, regardless of exploring the reason behind health policy changes (policy process). In addition, most of the studies adopted a single case study design and had significant analytical weaknesses. As well, from the points of analytical reviewing, most of them were descriptive- analytical instead of being exploratory in nature. However, understanding factors influencing health policy process and the results of policy change deeply can strengthen future policy development and implementation. This study showed that the efforts made in developing countries to explain changes in health policy process have been limited. So, future qualitative studies with a rigorous study designs are needed to develop current theories or coming up with new ones with the aim of providing a better understanding of health policy process in developing countries. Health policy researchers are encouraged to study the health policy process as a whole, using inductive research approaches, to develop new theories rich in exploratory power or to localize current theories in consistence with national contextual requirement.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Policy analysis
  • Health Public Policy
  • Developing countries
  • Systematic review

ابراهیمی، سید عباس، دانائی‌فرد، حسن، آذر، عادل، فروزنده، لطف­اله (1393). طراحی مدل خط‌مشی‌گذاری مبتنی بر شواهد در نظام سلامت ایران. پژوهش­های مدیریت عمومی. سال 7. شماره 24. 24-5.

دانائی‌فرد، حسن، شول، حسین، آذر، عادل (1390). طراحی چارچوبی برای پیشنهادیه خط­مشی عمومی: پژوهشی ترکیبی. مجلس و راهبرد. سال 18. شماره 68. 32-8.

دشمنگیر، لیلا (۱۳۹۳). چگونه سیاستی را تحلیل کنیم؟ نگاهی بر رویکردها و اسلوب تحلیل سیاست در بخش سلامت. تحقیقات نظام سلامت حکیم، سال 17. شماره 2. 153-138.

شهایی، بهنام، دانائی‌فرد، حسن (۱۳۹۵). تحلیلی بر دانش­پژوهی فرایند خط­مشی عمومی در ایران. پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. سال 6. شماره 1. ۱61-۱33.

عباسی، طیبه، دانائی‌فرد، حسن (1393). چارچوب ائتلاف مدافع و تبیین تغییر خط­مشی. سیاست علم و فناوری، سال 6. شماره 3. 16-1.

قلی­پور، رحمت­اله، پورسید، بهزاد، حمیدی­زاده، علی، امیری، عبدالرضا (۱۳۸۹). بررسی تأثیر سیاست‌پژوهی در فضای سیاست‌گذاری: مطالعه موردی در مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی. مدیریت دولتی. سال 2، شماره 4. 144- 127.

قلی­پور، رحمت­اله، فقیهی، مهدی (۱۳۹۳). سیاست‌گذاری و تحلیل سیاست­های عمومی. تهران: مهکامه.

ماکویی، سویل (1387). مدل­های تحلیل سیاست‌گذاری عمومی. مطالعات راهبردی، سال 11. شماره 1. 74-43.

Agyepong, I. A., & Adjei, S. (2008). Public social policy development and implementation: A case study of the Ghana national health insurance scheme. Health Policy and Planning, 23(2), 150-160.

Buse, K., Dickinson, C., Gilson, L., & Murray, S. F. (2009). How can the analysis of power and process in policy-making improve health outcomes? The Official Journal of the International Hospital Federation, 45(1), 14.

Buse, K., Mays, N., & Walt, G. (2012). Making health policy. London: McGraw-Hill Education (UK).

Chimhutu, V., Tjomsland, M., Songstad, N. G., Mrisho, M., & Moland, K. M. (2015). Introducing payment for performance in the health sector of Tanzania-the policy process. Globalization and Health, 11(1), 38.

De La Jara, J. J., & Bossert, T. (1995). Chile's health sector reform: Lessons from four reform periods. Health Policy, 32(1-3), 155-166.

Dunn, W. N. (2014). Public policy analysis, London: Routledge.

El-Jardali, F., Bou-Karroum, L., Ataya, N., El-Ghali, H. A., & Hammoud, R. (2014). A retrospective health policy analysis of the development and implementation of the voluntary health insurance system in Lebanon: Learning from failure. Social Science & Medicine, 123(4), 45-54.

Etiaba, E., Uguru, N., Ebenso, B., Russo, G., Ezumah, N., Uzochukwu, B., & Onwujekwe, O. (2015). Development of oral health policy in Nigeria: An analysis of the role of context, actors and policy process. BMC Oral Health, 15(1), 56.

Gilson, L., Doherty, J., Lake, S., McIntyre, D., Mwikisa, C., & Thomas, S. (2003). The SAZA study: Implementing health financing reform in South Africa and Zambia. Health Policy and Planning, 18(1), 31-46.

Hill, M. (2005). The Public policy process (4th ed.). Harlow: Pearson Education Limited.

Jones, M. D., & McBeth, M. K. (2010). A narrative policy framework: Clear enough to be wrong? Policy Studies Journal, 38(2), 329-353.

Knoepfel, P., Larrue, C., Varone, F., & Hill, M. (2007). Public policy analysis. Bristol: Policy Press.

McBeth, M. K., Shanahan, E. A., Arnell, R. J., & Hathaway, P. L. (2007). The intersection of narrative policy analysis and policy change theory. Policy Studies Journal, 35(1), 87-108.

McGinnis, M. D. (2011). An introduction to IAD and the language of the Ostrom workshop: A simple guide to a complex framework. Policy Studies Journal, 39(1), 169-183.

Morgan, R., Green, A., & Boesten, J. (2013). Aligning faith-based and national HIV/AIDS prevention responses? Factors influencing the HIV/AIDS prevention policy process and response of faith-based NGOs in Tanzania. Health Policy and Planning, 29(3), 313-322.

Mushtaq Khan, M. (2006). Health policy analysis: The case of Pakistan. Maastricht: Maastricht University.

Odoch, W. D., Kabali, K., Ankunda, R., Zulu, J. M., & Tetui, M. (2015). Introduction of male circumcision for HIV prevention in Uganda: Analysis of the policy process. Health Research Policy and Systems, 13(1), 31.