طراحی الگوی رابطه فرد و سازمان مبتنی بر رویکرد رفتار سازمانی مثبت‌گرا (مورد مطالعه: دانشگاه علوم پزشکی شیراز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، رفتار سازمانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

2 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

10.22034/jipas.2022.330033.1357

چکیده

رابطه فرد و سازمان یک پدیده چندسطحی است که بدون توجه به تأثیر متقابل سازمان و کارکنان قابل ‌درک نیست. مسئله پژوهش حاضر این است که سازمان‌های دولتی بخش بهداشت چگونه می‌توانند بر مبنای الگوی طراحی ‌شده در این پژوهش کیفی که مبین شناخت و شکل ساده‌شده واقعیّت با آشکار ساختن فرایند ضمنی موجود در رابطه فرد و سازمان است به‌منظور کاربردی کردن توصیه‌ها و راهبردهای بهبود رابطه اقدام کنند. این الگو می‌تواند راهگشای مدیران و کارکنان برای‌ کاهش تنش‌های مبادله و ارتقای کیفیّت روابط باشد. کشف الگو با بهره‌گیری از نظریه‌پردازی داده‌بنیاد رویکرد اشتراوس و کوربین و نرم‌افزار تجزیه‌وتحلیل داده مکس کیودی‌ای2020 انجام شده است. با 17 مصاحبه نیمه-ساختاریافته تخصصی از بطن داده‌های اولیه، 2343 مفهوم انتزاعی، 229 مقوله فرعی و23 مقوله اصلی دسته‌بندی شدند. بر مبنای تحلیل و تفسیر داده‌ها در بخش بهداشت، بافت ویژه حاکم، نوع ساختار روابط از دو منظر توانمند‌ساز یا بازدارنده با منظومه الزامات شایستگی مدیر به‌منزله شرایط علّی، مستقیماً تعیین‌کننده میزان یگانگی اهداف و منافع فرد و سازمان به‌منزله پدیده محوری پژوهش است. شرایط یازده‌گانه‌ای چون توانمندسازی مدیر، کارکنان، زمینه‌سازمانی و روابط کاری به‌منزله راهبردهای کنش و واکنش به‌صورت غیر مستقیم تحت تأثیر زمینه رفتاری سازمان و زمینه رفتاری فرد در مواجهه با رابطه فرد و سازمان به‌منزله شرایط زمینه‌ای و درجه نفوذ اهرم‌های قدرت برون‌سازمانی به‌منزله شرایط مداخله‌گر منجر به برون‌دادهای خرد مطلوب هماهنگی فرهنگ رسمی سازمان با فرهنگ غیر رسمی فرد، خرد نامطلوب حاکمیت نهاد غیر رسمی نامتعادل، کلان مطلوب خودکفایی علمی، تجاری‌سازی دانش و نخبه‌پروری و کلان نامطلوب ورشکستگی و افول دوسویه سیستمی و مدیریتی می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing the Model of Employee-Organization Relationship based on Positive Organizational Behavior Approach (Case Study: Shiraz University of Medical Sciences)

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Rezazadeh 1
  • Mir Ali Seyed Naghavi 2
  • Seyed Mehdi Alvani 2
  • Davood Hosseinpour 3
1 PhD Student in Public Administration, Organizational Behavior, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
2 Professor, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The employee-organization relationship is a multi-level phenomenon that is not comprehensible without the interaction between organization and employees. The main concern of this research is that, how the public health organizations can improve this relationship based on the recommendation derived from the model proposed in this qualitative research. This model can help managers and employees to reduce the tensions of exchange and to improve the quality of relationships. This model was designed using the approach of Strauss and Corbin in grounded theory and data analysis software of MAXQDA20. Accordingly, 2343 concept, 229 subcategories, and 23 main categories were extracted and categorized from 17 semi-structured specialized interviews. After data analysis and interpretation, the special context and empowerment relationship or deterrent relationship, along with the system of manager competency requirements as the superior conditions directly determine the unity of the goals and interests of employee and organization as the core category phenomenon. Eleven conditions such as the empowerment of manager, employees, organizational context, and employment relationships as strategies are indirectly influenced by behavioral  and organization context as the context conditions and the degree of the influence of the leverages of extra-organizational power as the interventional conditions lead to favorable consequences of coordination of the official culture of the organization with informal individual culture, scientific sufficiency, commercialization of knowledge, elite training bankruptcy, unfavorable consequences of unbalanced informal organization governance, and the mutual decline of management and system.

کلیدواژه‌ها [English]

  • employee-organization relationship
  • Job relationship
  • manager
  • organizational context
  • Grounded theory
اسلامی، قاسم، رحیم نیا، فریبرز، مرتضوی، سعید ، خوراکیان، علیرضا (1397). علل رفتار زیراب‌زنی در سازمان‌های بخش دولتی. فصلنامه فرآیند مدیریت توسعه. سال 31، شماره 3، 83-49.
اشتریان، کیومرث (1396). سیاست‌گذاری عمومی در ایران. تهران: بنیاد حقوقی میزان.
امیری قلعه رشیدی، نیلوفر، عرب یارمحمدی، علیرضا، قادری، مرجانه، نادری نژاد، مرجان (1397). رضایت شغلی عوامل مؤثر بر آن در کارکنان شاغل در دانشگاه علوم پزشکی تهران. نشریه پژوهش پرستاری ایران. سال 13، شماره3، 74 -70.
امینی، علیرضا ، مقیمی، سید محمد (1395). استعاره پردازی رفتاری کارکنان در سازمان‌های دولتی ایران. فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت سازمان‌های دولتی. سال 5، شماره 1، 32-13.
بخشی، احسان، کلانتری، رضا، سلیمی، نوشین (1396). بررسی عملکرد شغلی و عوامل مؤثر بر آن در کارکنان مراکز بهداشتی و درمانی شهرستان اسلام‌آباد غرب بر اساس مدل اچیو در سال 1394. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک. سال 20، شماره 2، 9-1.
دانائی‌فرد، حسن، امامی، سید مجتبی (1386). استراتژی‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی داده بنیاد. اندیشه مدیریت راهبردی، سال 1، شماره 2، 97-69.
رهنورد، فرج اله (1391). معماری نظام اداری در پرتو سیاست‌های کلی ابلاغی. مدیریت توسعه و تحول. سال 3، شماره 10، 22- 15.
زارع، محمد، امامی، حسن، میناوند، بهمن، امیری، میرسجاد، حسینی، سیدعلی ، قانعی، حسین (1390). گزارش تحلیل وضعیت نظام اطلاعات مدیریت سلامت (HMIS). تهران: معاونت هماهنگی، دبیرخانه شورای سیاست گذاری و اصلاح نظام سلامت. دسترسی در   .https://research1.umsha.ac.ir
سالاروند، عباس، درگاهی، حسین، اله‌دادی، سجاد، شهام، گلسا (1395). رابطه جوسازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در کارکنان ستادی دانشگاه علوم پزشکی تهران. مدیریت بهداشت و درمان. سال 7، شماره 1، 56-45.
سجادی، حانیه‌سادات، حسینی، معصومه، دهقانی، آرزو، خدایاری، رحیم، زندیان، حامد، حسینی، سیده سنا (1396). تحلیل سیاست‌گذاری طرح تحول نظام سلامت در حوزه درمان جمهوری اسلامی ایران. تحقیقات نظام سلامت حکیم. سال 21، شماره 2،  88-71.
گریفین، ریکی، مورهد، گرگوری (1989)، رفتار سازمانی. ترجمه سیدمهدی الوانی، غلامرضا معمارزاده. تهران: انتشارات مروارید.
محرابی، جواد، گلناری، مجتبی (1394). بررسی ارتباط بین امنیت شغلی با رفتار شهروند سازمانی کارکنان دائمی و موقت در دانشگاه علوم پزشکی قزوین. مدیریت توسعه و تحول. سال 6، شماره 21، 60-49.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1383). گزارش جهانی سلامت 2000،‌ دفتر بررسی های اقتصادی، کمیته بهداشت و درمان. قابل دسترسی در www.rc.majlis.ir/fa.
مصدق راد، علی‌محمد، رحیمی تبار، پریسا (1398). الگوی حاکمیت نظام سلامت ایران: یک مطالعه تطبیقی. مجله علوم پزشکی رازی. سال 26، ‌شماره 9، 28 -10.
مصدق‌راد، علی محمد. (1383). بررسی رابطه بین رضایت شغلی کارکنان با سبک مدیریت مدیران بیمارستان‌های دانشگاهی شهر اصفهان، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران، سال 4، شماره 12، 143-169.
Alcover, C. M., Rico, R., Turnley, W. H., & Bolino, M. C. (2017). Understanding the changing nature of psychological contracts in 21st century organizations:  multiple-foci exchange relationships approach and proposed framework. Organizational Psychology Review. 7(1), 4–35.
Bardarova, S., & Ivana, S. (2019). Managers role in achieving balance between people and organization. 50th International Scientific Conference Contemporary Eeconomic Trends: Technological Development and Challenges of Competitiveness, University of Niš, http://www.eknfak.ni.ac.rs.
Cheng, Y. (2018). Looking back, moving forward: a review and reflection of the organization-public relationship (OPR) research. Public Relations Review. 44(1), 120-130.
Coyle-Shapiro, J. A. M., & Shore, L. M. (2007). The employee-organization relationship: Where do we go from here?. Human Resource Management Review. 17(2), 166-179.
Coyle-Shapiro, J. A. M., Costa, S. P., Doden, W., & Chang, C. (2019). Psychological contracts: Past, present, and future. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior. 6(1),145–169.
Creswell, J. W. (2005). Education eesearch: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. NewJersey: Prentice-Hall.
Dutta, S., & Khatri, P. (2017). Servant leadership and positive organizational behaviour: The road ahead to reduce employees’ turnover intentions. On the Horizon, 25(1), 60-82.
Eldor, L., & Vigoda-Gadot, E. (2016). The nature of employee engagement: Rethinking the employee–organization relationship. The International Journal of Human Resource Management. 28(3), 1-27.
Fitzsimmons, S. R., & Stamper, C. L. (2014). How societal culture influences friction in the employee–organization relationship. Human Resource Management Review, 24(2), 80–94.
Gillis, T. L. (2017). The international encyclopedia of organizational communication. Hoboken: Wiley Blackwell.
Hom, P. W., Tsui, A. S., Wu, J. B., Lee, T. W., Zhang, A. Y., Fu, P. P., & Li, L. (2009). Explaining employment relationships with social exchange and job embeddedness. Journal of Applied Psychology. 94(2), 277-297.
Jiang, H. (2012). A model of work–life conflict and quality of employee– organization relationships (EORs): Transformational leadership, procedural justice, and family-supportive workplace initiatives. Public Relations Review. 38(2), 231–245.
Kang, M., & Sung, M. (2017). How symmetrical employee communication leads to employee engagement and positive employee communication behaviors: The mediation of employee-organization relationships. Journal of Communication Management. 21(1), 82-102.
Kim, H. S. (2007). A multilevel study of antecedents and a mediator of employee  organization relationships. Journal of Public Relations Research. 19(2), 167- 197.
Knapp, J. R., Smith, B. R., & Sprinkle, T. A. (2014). Clarifying the relational ties of organizational belonging: Understanding the roles of perceived insider status, psychological ownership, and organizational identification. Journal of Leadership & Organizational Studies. 21(3), 273-285.
Lee, Y., Kim, K. H., & Kim, J. N. (2019). Understanding the impacts of issue types and employee–organization relationships on employees’ problem perceptions and communicative behaviors. Corporate Communications: An International Journal. 3(24), 553-568.
Masterson, S. S., & Stamper, C. L. (2003). Perceived organizational membership: An aggregate framework representing the employee–organization relationship. Journal of Organizational Behavior. 24(5), 473–490.
Meijerink, J. (2014). Practicing social innovation: enactment of the employee–organization relationship by employees. In Human Resource Management, Social Innovation and Technology Advanced Series in Management, 135_153. Enschede: Emerald Group Publishing Limited.
Men, R. L. (2015). Strategic internal communication: transformational leadership, cmmunication channels, and employee satisfaction. Leadership and Internal Communication, 28(2), 1-29.
Shore, L., Coyle-shapiro, J., & Tetric, L. (2012). The employee-organization relationship applications for the 21st century. New York: Routledge. Taylor & Francis Group.
Shore, L. M., Tetrick, L. E., Taylor, M. S., Coyle-Shapiro, J. A. M., Liden, R. C., McLean Parks, J., Wolfe M. E., Porter, L. W., Robinson, S. L., Roehling, M. V., Rousseau, D. M., Schalk, R., Tsui, A. S., & van Dyne, L. (2015). The employee-organization relationship:A timely concept in a period of transition. Research in personnel and Human Resource Management, Emerald Group Publishing Limited. Access at: https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1016/S07427301(04)23007-9/full/html.
Stewart, G.T. (2006). Relational value exchange: A grounded theory study of buyers’ and sellers’ approaches to building, maintain, and /or dissolving interorganizational relationships. Doctoral dissertation, University of Tennessee, Knoxville.
Strauss, A., & Corbin, J. M. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Newbury Park: Sage Publications.
Wu, J. B., Hom, P. W., Tetrick, L. E., Shore, L. M., Jia, L., Li, C., & Song, L. J. (2006). The norm of reciprocity: Scale development and validation in the Chinese context. Management and Organization Review. 2(3), 377–402.
Wu, J., Chen, W., & Liu, Y. (2010). An I-P/C model of employee-organization relationship: A dual perspective. front Business Research in China. 4(4): 630–652.
Yan Zhang, A., Jiwen S. L., Tsui, A. S., & FU, P.P. (2014). Employee responses to employment-relationship practices: The role of psychological empowerment and traditionality. Journal of Organizational Behavior, 35(6). 1-22.
Yoon, D. J. (2017). Compassion momentum model in supervisory relationships. Human Resource Management Review, 27(3), 473-490.