مطالعات مدیریت دولتی ایران

مطالعات مدیریت دولتی ایران

واکاوی چارچوب رفتار خط‌مشی‌گذاران در پاسخ به ترجیحات عمومی از منظر شهروندان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زکیه مومن 1
سیدحسین کاظمی 2
حسن دانائی فرد 3
علی اصغر فانی 4
1 دکترای مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
4 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.22034/jipas.2025.491583.1746
چکیده
هدف: خط‌مشی‌های عمومی به‌عنوان ابزارهای اصلی دولت، نقش بنیادینی در هماهنگی و اداره جامعه ایفا می‌کنند و موفقیت آن‌ها به مجموعه‌ای از عوامل نهادی، اجرایی و رفتاری وابسته است. یکی از مهم‌ترین این عوامل، میزان توجه دولت و خط‌مشی‌گذاران به ترجیحات شهروندان و چگونگی پاسخ‌گویی به انتظارات عمومی است؛ امری که تأثیر مستقیمی بر اثربخشی خط‌مشی‌ها، اعتماد عمومی و مشارکت شهروندان و نیز افزایش مشروعیت دولت دارد. در سال‌های اخیر، با افزایش آگاهی‌های عمومی، گسترش ابزارهای ارتباطی و مطالبه‌گری اجتماعی، ترجیحات عمومی و ضرورت پاسخ‌گویی دولت به آن‌ها به یکی از دغدغه‌های اصلی پژوهشگران و متخصصان حوزه خط‌مشی‌گذاری عمومی تبدیل شده است. از این منظر، رفتار خط‌مشی‌گذاران در مواجهه با مطالبات و ترجیحات عمومی، صرفاً یک کنش مدیریتی تلقی نمی‌شود، بلکه عنصری تعیین‌کننده در شکل‌گیری همراهی و مشارکت مردم در فرآیندهای حکمرانی به شمار می‌رود. بر همین اساس، هدف این مقاله «واکاوی و تبیین چارچوب رفتار خط‌مشی‌گذاران در نحوه پاسخ‌گویی به ترجیحات عمومی از منظر شهروندان» است. این پژوهش می‌کوشد با شناسایی ابعاد برجستگی موضوعات عمومی نزد مردم، نوع و الگوی رفتاری خط‌مشی‌گذاران به ترجیحات برجسته را از دیدگاه شهروندان بررسی کرده و چارچوبی تحلیلی در این زمینه ارائه دهد.
روش‌شناسی: در پژوهش حاضر به منظور پاسخ به پرسش‌های پژوهش از طرح پژوهشی کیفی استفاده شده است؛ چراکه درک ترجیحات شهروندان، انتظارات آنان از دولت و برداشت‌های ذهنی ایشان از رفتار خط‌مشی‌گذاران، نیازمند روش‌هایی عمیق و تفسیری است. مأخذ تولید داده‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و مرور اسناد و مقاله‌های مرتبط با رفتار خط‌مشی‌گذاران، برجستگی موضوعات و نوع پاسخ دولت بوده است. در راستای شناسایی حد بهینه توجه دولت به ترجیحات عمومی و فهم انتظارات شهروندان، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با حدود ۹۰ نفر از شهروندان ایرانی با ویژگی‌های اجتماعی و تجربی متنوع انجام شد. این مصاحبه‌ها بر محورهایی همچون تشخیص اهمیت موضوعات عمومی و معیارهای برجستگی مسائل، و انتظارات مردم از نوع، سرعت و شیوه پاسخ دولت متمرکز بود. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از روش تحلیل مضمون و با بهره‌گیری از نرم‌افزار MAXQDA مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت تا چارچوب و مضامین اصلی استخراج و سامان‌دهی شوند.
یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل مضمون مصاحبه‌ها نشان می‌دهد که انتظار شهروندان از نوع پاسخ خط‌مشی‌گذاران، یکنواخت و ثابت نیست، بلکه به‌طور معناداری تابع درجه اهمیت و سطح برجستگی موضوعات عمومی است. شهروندان بسته به اینکه یک مسئله را تا چه حد مهم، فراگیر یا فوری تلقی می‌کنند، انتظارات متفاوتی از دولت و خط‌مشی‌گذاران دارند. بر این اساس، چارچوب رفتار خط‌مشی‌گذاران در پاسخ به ترجیحات عمومی شهروندان در قالب دو مؤلفه اصلی واکاوی شده است: نخست، برجستگی یا اهمیت موضوع خط‌مشی‌گذاری از دیدگاه مردم و دوم، انتظار شهروندان از نوع پاسخ دولت. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی دو مضمون فراگیر، هشت مضمون سازمان‌دهنده و بیست‌ویک مضمون پایه شد که در مجموع، ابعاد مختلف ادراک شهروندان از برجستگی موضوعات و الگوهای پاسخ‌گویی دولت را تبیین می‌کنند.
نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، برجستگی موضوعات نزد شهروندان تحت تأثیر عواملی همچون شدت اثرگذاری، گستره تأثیر اجتماعی و فوریت مسئله قرار دارد. هرچه یک موضوع از نظر مردم شدیدتر، فراگیرتر و فوری‌تر باشد، انتظار آنان از دولت برای مداخله و پاسخ‌گویی نیز افزایش می‌یابد. همچنین انتظار شهروندان از نوع پاسخ دولت به عواملی نظیر ورود یا عدم ورود مستقیم دولت به مسئله، سرعت واکنش، میزان پیدایی و شفافیت پاسخ، عمق و جدیت اقدام و نیز میزان رجوع به نظرات مردم در فرآیند خط‌مشی‌گذاری بستگی دارد. در خصوص موضوعات برجسته، شهروندان انتظار دارند که خود دولت به‌عنوان کنشگر اصلی وارد عمل شود، واکنشی سریع نشان دهد، همراه با اطلاع‌رسانی شفاف عمل کند و دیدگاه‌ها و ترجیحات شهروندان را در تعیین نوع پاسخ مدنظر قرار دهد. نتایج این پژوهش می‌تواند به خط‌مشی‌گذاران کمک کند تا ضمن دستیابی به اهداف خط‌مشی‌های عمومی، رضایت، اعتماد و مشارکت عمومی را تقویت کرده و در نهایت به ارتقای اثربخشی و مشروعیت خط‌مشی‌های عمومی منجر شود.
کلیدواژه‌ها
رفتار خط‌مشی‌گذاران
ترجیحات عمومی
پاسخگویی
برجستگی موضوعات خط‌مشی‌گذاری
نوع پاسخ دولت

عنوان مقاله English

An Analysis of the Framework of Policymakers’ Behavior in Responding to Public Preferences from the Citizens’ Perspective

نویسندگان English

Zakieh Momen 1
Seyed Hosein Kazemi 2
Hassan Danaeefard 3
Ali Asghar Fani 4
1 PhD in Public Administration, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Public Administration, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3 Public Administration Dep., Management And Economics Faculty, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Department of Public Administration, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده English

Purpose: Public policies, as the primary instruments of government, play a fundamental role in coordinating and governing society, and their success depends on a set of institutional, executive, and behavioral factors. One of the most important of these factors is the extent to which governments and policymakers attend to citizens’ preferences and how they respond to public expectations—an issue that has a direct impact on policy effectiveness, public trust, citizen participation, and the enhancement of governmental legitimacy. In recent years, with rising public awareness, the expansion of communication tools, and increased social demand-making, public preferences and the necessity of governmental responsiveness have become central concerns for scholars and practitioners in the field of public policymaking. From this perspective, policymakers’ behavior in confronting public demands and preferences cannot be regarded merely as a managerial or administrative action; rather, it constitutes a decisive element in shaping public cooperation and participation in governance processes. Accordingly, the objective of this article is to analyze and explain the framework of policymakers’ behavior in responding to public preferences from the citizens’ perspective. By identifying the dimensions of the salience of public issues among citizens, this study examines the type and behavioral patterns of policymakers’ responses to salient preferences from the viewpoint of citizens and proposes an analytical framework in this regard.
Methodology: To address the research questions, this study adopts a qualitative research design, as understanding citizens’ preferences, their expectations of government, and their subjective perceptions of policymakers’ behavior requires in depth and interpretive methods. Data were generated through two main sources: semi structured interviews and a review of documents and scholarly articles related to policymakers’ behavior, issue salience, and types of governmental response. In order to identify the optimal level of governmental attention to public preferences and to gain a deeper understanding of citizens’ expectations, semi structured interviews were conducted with approximately 90 Iranian citizens with diverse social and experiential backgrounds. The interviews focused on themes such as identifying the importance of public issues, criteria for issue salience, and public expectations regarding the type, speed, and manner of governmental response. The collected data were analyzed using thematic analysis, supported by MAXQDA software, in order to extract and organize the main framework and underlying themes.
Findings: The results of the thematic analysis of the interviews indicate that citizens’ expectations regarding the type of policymakers’ response are neither uniform nor constant; rather, they vary significantly depending on the degree of importance and the level of salience of public issues. Depending on whether an issue is perceived as highly important, widespread, or urgent, citizens hold different expectations of the government and policymakers. Accordingly, the framework of policymakers’ behavior in responding to citizens’ public preferences is examined through two main components: first, the salience or importance of the policy issue from the citizens’ perspective; and second, citizens’ expectations regarding the type of governmental response. The analysis led to the identification of two overarching themes, eight organizing themes, and twenty one basic themes, which together explain the various dimensions of citizens’ perceptions of issue salience and patterns of governmental responsiveness.
Conclusion: Based on the findings of the study, the salience of issues from the citizens’ perspective is influenced by factors such as intensity of impact, scope of social influence, and urgency. The more intense, widespread, and urgent an issue is perceived to be, the greater citizens’ expectations for governmental intervention and responsiveness become. Moreover, citizens’ expectations regarding the type of governmental response depend on factors such as whether the government should intervene directly, the speed of response, the visibility and transparency of actions, the depth and seriousness of intervention, and the extent to which public opinions are consulted in the policymaking process. With regard to highly salient issues, citizens expect the government itself to act as the primary responding actor, to respond rapidly, to accompany its actions with transparent communication, and to take citizens’ views and preferences into account when determining the type of response. The findings of this study can assist policymakers in achieving policy objectives while simultaneously enhancing public satisfaction, trust, and participation, and ultimately contribute to improving the effectiveness and legitimacy of public policies.

کلیدواژه‌ها English

Policymaker Behavior
Public Preferences
Responsiveness
Salience of Policy Issues
Type of Government Response
الوندی، علیرضا؛ خجسته باقرزاده، حسن؛ رحمان­زاده، سید علی؛ عقیلی، سیدوحید؛ و عابدینی، حسن (1403). تحلیل عوامل موثر بر پوشش خبری بحران ها در صدا وسیما (با تاکید بر بحران های امنیتی و اجتماعی داخلی). فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری، 18(49)، 65-90.
بنافی، مسعود (1403). آسیب‌شناسی خط‌مشی‌های نخبگانی: واکاوی موانع جذب استعدادهای برتر در بخش دولتی ایران. مطالعات مدیریت دولتی ایران. 6(4). 176-149.
تاجیک، محمدرضا (1384). مدیریت بحران. تهران: فرهنگ گفتمان.
دانایی­فرد، حسن (1395). گفتارهای جدید در خط­مشی­گذاری عمومی. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
رفیع­ زاده بقرآباد، علاءالدین؛ و منوریان، عباس. (1388). بررسی عوامل موثر بر پاسخگویی به ذی‌نفعان. تدبیر،210، 64-68.
صادقی، حامد (1401). بررسی تاثیر فرهنگ بر خط­مشی­گذاری عمومی در ایران. نشریه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 6(20)، 2102 -2112.
صدوقی، مجید (1387). بازبینی و متناسب سازی معیارهای ارزیابی پژوهش کمی برای مطالعات کیفی. روش شناسی علوم انسانی (حوزه و دانشگاه)، 14(55)، 9-31.
طالاری، محمد؛ و خوشرو، مینا (1400). ارائه مدل پاسخ‌های استراتژیک، اقتضایی و سریع به بحران با استفاده از رویکرد فراترکیب. چشم انداز مدیریت بازرگانی, 20(48)، 114-141.
مروج، محمود؛ قربانی­زاده، وجه الله؛ شریف­زاده، فتاح؛ و حسین­‌پور، داوود (1396). ارائه الگوی خط­مشی­گذاری سازمان­های فرهنگی (مورد مطالعه: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان). سیاستگذاری عمومی، 3(3) ،  78-61.
ملکی، اعظم؛ و افراسیابی، رویا (1399). بررسی ابعاد خط­مشی­گذاری عمومی از دیدگاه اسلام با تأکید بر عدالت و مشارکت مطالعه موردی در آموزش و پرورش شهرستان بجنورد. فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 4(12)، 1-15.
میرزمانی، اعظم؛ پورعزت، علی اصغر؛ امیری، مجتبی؛ و دانایی‌فرد، حسن (1392). واکاوی دلایل بنیادین خط­مشی­گذاری عمومی در جامعه اسلامی ایران. مدیریت اسلامی، 87، 56-37.
مؤذنی، فاطمه زهرا؛ بشارتلو، طیبه؛ قره‌جانلو، مریم؛ و جوان، زهرا (1394). مدیریت بحران. کنفرانس بین المللی مدیریت و علوم اجتماعی.
مهرعلی­زاده، یدالله؛ صالحی‌عمران، ابراهیم؛ صفایی‌مقدم، مسعود؛ و علم، محمدرضا (1395). مبانی نظری و علمی پژوهش. اهواز: دانشگاه شهید چمران.‎
Adida, C., Gottlieb, J., Kramon, E., & McClendon, G. (2020). When does information influence voters? The joint importance of salience and coordination. Comparative Political Studies, 53(6), 851-891.
Ahmad, Z. A., & Idid, S. A. (2020). PR practitioners' roles in crisis management: Malaysian perspectives. Asia Pacific Public Relations Journal, 22. 1-14.
Alvandi, A., Khojasteh Bagherzadeh, H., Rahmanzadeh, S. A., Aghili, S. V., & Abedini, H. (2024). An analysis of factors affecting crisis news coverage in IRIB (with emphasis on internal security and social crises). Quarterly Journal of Audio-Visual Media, 18(49), 65–90. (in Persian)
Armingeon, K., & Guthmann, K. (2014). Democracy in crisis? The declining support for national democracy in E uropean countries, 2007–2011. European Journal of Political Research, 53(3), 423-442.
Banafi, M. (2024). Investigating Elite Policies: Analysis of Obstacles to Attract Top Talents in Iran's Public Sector. Journal of Iranian Public Administration Studies. 6(4). 149-176.
Barberá, P., Casas, A., Nagler, J., Egan, P. J., Bonneau, R., Jost, J. T., & Tucker, J. A. (2019). Who leads? Who follows? Measuring issue attention and agenda setting by legislators and the mass public using social media data. American Political Science Review, 113(4), 883-901.
Bardi, L., Bartolini, S., & Trechsel, A. H. (2017). Responsive and responsible? The role of parties in twenty-first century politics. In The Role of Parties in Twenty-First Century Politics (pp. 1-20). Routledge.
Bartels, L. M. (2009). Economic inequality and political representation. The unsustainable American state, 167-196.
Beyers, J., Dür, A., & Wonka, A. (2018). The political salience of EU policies. Journal of European Public Policy, 25(11), 1726-1737.
Böhmelt, T., & Ezrow, L. (2024). Policy issue salience and legislative output of populist governments: Evidence from immigration policies. Journal of European Public Policy, 31(11), 3651-3675.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.
Burstein, P. (2003). The impact of public opinion on public policy: A review and an agenda. Political
Bussell, J. (2020). Shadowing as a tool for studying political elites. Political Analysis, 28(4), 469-486.
Crawley, S., Coffé, H., & Chapman, R. (2020). Public opinion on climate change: Belief and concern, issue salience and support for government action. The British Journal of Politics and International Relations, 22(1), 102-121.
Danaeifard, H. (2016). New Discourses in Public Policymaking. Tehran: Imam Sadiq University. (in Persian)
Drori, G. S., Yong Jang, S., & Meyer, J. W. (2006). Sources of rationalized governance: Cross-national longitudinal analyses, 1985–2002. Administrative Science Quarterly, 51(2), 205-229.
Druckman, J. N., & Jacobs, L. R. (2006). Lumpers and splitters: The public opinion information that politicians collect and use. International Journal of Public Opinion Quarterly, 70(4), 453–476.
Entman, R. M., & Herbst, S. (2001). Reframing public opinion as we have known it. Mediated politics: Communication in the future of democracy, 203-225.
Erikson, R. S., MacKuen, M. B., & Stimson, J. A. (2002). The Macro Polity. New York: Cambridge Univ.
Farazmand, A., Danaeefard, H., & Kazemi, S. H. (2024). The Nexus of Policy Legitimacy and Crisismanship Performance: Examining the Harmonizing Role of Value-Based Decision Making. Public Organization Review, 24(2), 521-538.
Gerber, B. J., & Teske, P. (2000). Regulatory policymaking in the American States: A review of theories and evidence. Political Research Quarterly, 53(4), 849–886.
Gilens, M., & Page, B. I. (2014). Testing theories of American politics: Elites, interest groups, and average citizens. Perspectives on politics, 12(3), 564-581.
Grossman, G., & Slough, T. (2022). Government responsiveness in developing countries. Annual Review of Political Science, 25(1), 131-153.
Guntermann, E., & Persson, M. (2023). Issue voting and government responsiveness to policy preferences. Political Behavior, 45(2), 561-584.
Harring, N., & Jagers, S. C. (2017). Why do people accept environmental policies? The prospects of higher education and changes in norms, beliefs and policy preferences. Environmental Education Research, 24(6), 791-806.
Hibbing, J. R., Theiss-Morse, E., Hibbing, M. V., & Fortunato, D. (2023). Who do the people want to govern?. Party Politics, 29(1), 3-15.
Hobolt, S. B., & Klemmemsen, R. (2005). Responsive government? Public opinion and government policy preferences in Britain and Denmark. Political Studies, 53(2), 379-402..
Jones, M. D., & Jenkins-Smith, H. C. (2009). Trans-subsystem dynamics: Policy topography, mass opinion, and policy change. Policy Studies Journal, 37, 37–58.
Kalbassi, C., & Kauf, P. (2017). Identifying Crisis Characteristics: Cross‐Case Relevant Crisis Character Variables for Public Administrations. Risk, Hazards & Crisis in Public Policy, 8(1), 68-90.
King, A. (1997). Running scared: Why America's politicians campaign too much and govern too little. Free Press.
Lincoln, Y., & Guba, E. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications, I
Linde, J., & Peters, Y. (2020). Responsiveness, support, and responsibility: How democratic responsiveness facilitates responsible government. Party Politics, 26(3), 291-304.
Lowry, W. R., & Joslyn, M. (2014). The determinants of salience of energy issues. Review of Policy Research, 31(3), 153-172.
Luoma‐aho, V., Moreno, A., & Verhoeven, P. (2017). Crisis response strategies in Finland and Spain. Journal of contingencies and crisis management, 25(4), 223-231.
Mair, P. (2009). Representative versus responsible government. MPIFG working paper. Cologne.
Maleki, A., & Afrasiabi, R. (2020). Examining dimensions of public policymaking from an Islamic perspective with emphasis on justice and participation: A case study in the education system of Bojnord County. Quarterly Journal of New Research Approaches in Management and Accounting, 4(92), 1–15. (in Persian)
Manza, J., & Cook, F. L. (2002). A democratic polity? Three views of policy responsiveness to public opinion in the United States. American Politics Research, 30(6), 630-667.
Mehralizadeh, Y., Salehi Omran, E., Safaei Moghaddam, M., & Alam, M. R. (2016). Theoretical and Scientific Foundations of Research. Ahvaz: Shahid Chamran University. (in Persian)
Mirzamani, A., Pourazat, A. A., Amiri, M., & Danaeifard, H. (2013). An analysis of the fundamental reasons for public policymaking in the Islamic society of Iran. Islamic Management, 87, 37–56. (in Persian)
Moezani, F. Z., Besharatlou, T., Gharehjanlou, M., & Javan, Z. (2015). Crisis Management. International Conference on Management and Social Sciences. (in Persian)
Monroe, A. D. (1998). Public opinion and public policy. Public Opinion Quarterly, 6-28.
Moravvej, M., Ghrobanizadeh, V., Sharifzadeh, F., & Hosseinpour, D. (2018). Presenting Policy Making Model for the Cultural Organizations (in Case : Institute for the Intellectual Development of Children and Young Adult). Iranian Journal of Public Policy. 3(3). 61-78.
Morlino, L., & Quaranta, M. (2017). The non-procedural determinants of responsiveness. In The Role of Parties in Twenty-First Century Politics (pp. 101-130). Routledge
Nicholson-Crotty, S. (2009). The politics of diffusion: Public policy in the American States. The Journal of Politics, 71(1), 192–205.
Nie, L., & Wang, H. (2023). Government responsiveness and citizen satisfaction: Evidence from environmental governance. Governance, 36(4), 1125-1146
Page, B. I., & Shapiro, R. Y. (1983). Effects of public opinion on policy. American Political Science Review, 77(1), 175-190.
Rafizadeh Bagherabad, A., & Manourian, A. (2009). An examination of factors affecting accountability to stakeholders. Tadbir, 210, 64–68. (in Persian)
Research Quarterly, 56(1), 29–40.
Rose, R. (2013). Representing Europeans: a pragmatic approach: Oxford: Oxford University Press
Rosset, J., Giger, N., & Bernauer, J. (2017). I the people? Self-interest and demand for government responsiveness. Comparative Political Studies, 50(6), 794-821.
Sadeghi, H. (2022). Examining the impact of culture on public policymaking in Iran. Journal of New Research Approaches in Management and Accounting, 84, 2262–2272. (in Persian)
Sadoughi, M. (2008). Revising and adapting quantitative research evaluation criteria for qualitative studies. Methodology of Human Sciences (Hawza and University), 14(55), 9–31. (in Persian)
Seabrooke, L., & Tsingou, E. (2019). Europe’s fast-and slow-burning crises. Journal of European Public Policy, 26(3), 468–481.
Tajik, M. R. (2005). Crisis Management. Tehran: Farhang-e Gofteman. (in Persian)
Talari, M., & Khoshroo, M. (2021). Presenting a model of strategic, contingency-based, and rapid responses to crises using a meta-synthesis approach. Business Management Outlook, 20(48), 114–141. (in Persian)
Vedung, E. (1998) Policy Instruments: Typologies and Theories. In Carrots, Sticks & Sermons.

  • تاریخ دریافت 15 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 28 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 13 اسفند 1403