مطالعات مدیریت دولتی ایران

مطالعات مدیریت دولتی ایران

نقش‌آفرینی نظام تأمین منابع انسانی در پیشگیری از فساد اداری در بخش دولتی (کاربرد رویکرد تفسیری-ساختاری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حسین ایمانی
استادیار، گروه نوآوری و توسعه، دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، تهران، ایران .
10.22034/jipas.2024.433006.1679
چکیده
هدف: نظام اداری ایران با طیفی گسترده از چالش‌های ساختاری و کارکردی مواجه است که در میان آن‌ها، مدیریت منابع انسانی جایگاه ویژه‌ای دارد. یکی از مهم‌ترین و در عین حال بازدارنده‌ترین این چالش‌ها، فساد اداری است که به طور مکرر به‌عنوان عاملی کلیدی در تضعیف کارآمدی و مشروعیت بخش دولتی شناخته می‌شود. با توجه به نقش محوری و تعیین‌کننده نظام‌های منابع انسانی در پیشگیری و کاهش فساد، هدف اصلی این پژوهش، مدل‌سازی ویژگی‌ها و شاخص‌های سیستم تأمین منابع انسانی است که بتواند به‌عنوان ابزاری اثربخش در مبارزه با فساد اداری در بخش دولتی عمل کند. در همین راستا، مطالعه حاضر تلاش دارد تا با بهره‌گیری از رویکرد مدل‌سازی تفسیری ساختاری (ISM)، مدلی جامع از اقدامات ضدفساد در نظام تأمین منابع انسانی ارائه نماید و روابط متقابل و سطوح اثرگذاری اجزای مختلف را روشن سازد.
روش‌شناسی: این پژوهش در چارچوب پارادایم تفسیری طراحی شده و از روش مدل‌سازی تفسیری ساختاری برای تبیین روابط میان عوامل مؤثر در نظام تأمین منابع انسانی بهره گرفته است. برای گردآوری داده‌ها، از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۹ نفر از مدیران و خبرگان منابع انسانی در بخش دولتی استفاده شد که بر اساس دانش و تجربه عملی در حوزه مدیریت منابع انسانی و فرایندهای حکمرانی انتخاب شدند. داده‌های حاصل با استفاده از تکنیک ISM تحلیل گردید تا عوامل شناسایی‌شده در سطوح مختلف اثرگذاری و وابستگی قرار گیرند. برای اطمینان از روایی و دقت نتایج نیز از بازخورد خبرگان و بازبینی‌های مکرر استفاده شد.
یافته‌های پژوهش:  یافته‌های پژوهش به شناسایی یک ساختار چندلایه و پویا منجر شد. شش مؤلفه در ناحیه پیوندی قرار گرفتند که عبارت‌اند از: «شایسته‌سالاری»، «رویه‌های منصفانه»، «عدم پارتی‌بازی»، «مشروعیت»، «مستندسازی» و «قانون‌محوری». این مؤلفه‌ها ماهیتی پویا دارند؛ به این معنا که هرگونه تغییر در آن‌ها، کل نظام را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. علاوه بر این، چهار مؤلفه «پاسخگویی»، «اطلاع‌رسانی»، «حذف تشریفات اداری» و «کنتـرل‌های داخلی» در ناحیه مستقل جای گرفتند که به‌عنوان عـوامل زیربنایی، جهت‌دهی قابل توجهی به کل مدل دارند و نقش اساسی در کارآمدی اقدامات ضدفساد ایفا می‌کنند. همچنین مؤلفه «شفافیت» در ناحیه وابستگی قرار گرفت که نشان‌دهنده تأثیرپذیری شدید آن از سایر مؤلفه‌هاست. این نتایج آشکار می‌سازد که فساد اداری را نمی‌توان به‌صورت منفرد برطرف کرد، بلکه نیازمند رویکردی نظام‌مند و هماهنگ به‌ویژه در حوزه منابع انسانی است.
نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج پژوهش، مبارزه با فساد در بخش دولتی ایران مستلزم بازطراحی و بازآرایی نظام‌های منابع انسانی در راستای تقویت شفافیت، شایسته‌سالاری و پاسخگویی است. مدل تفسیری ساختاری ارائه‌شده نشان می‌دهد که هرچند عواملی مانند کنترل‌های داخلی و اطلاع‌رسانی نقش زیربنایی و هدایتگر دارند، موفقیت پایدار در این مسیر در گرو توجه به مؤلفه‌های پویا همچون مشروعیت، عدالت رویه‌ای و قانون‌محوری است. این مطالعه از یک‌سو بینش‌های نظری ارزشمندی درباره روابط میان اجزای نظام منابع انسانی ارائه می‌دهد و از سوی دیگر دارای پیامدهای عملی برای سیاست‌گذاران است؛ به‌گونه‌ای که می‌تواند به‌عنوان نقشه راهی برای اولویت‌بندی اصلاحات در نظام تأمین منابع انسانی به کار گرفته شود. در نهایت، نتایج این تحقیق چارچوبی برای ارتقای سلامت نهادی، کاهش فرصت‌های فساد و افزایش کارآمدی و اعتماد عمومی به نظام اداری فراهم می‌آورد.
کلیدواژه‌ها
نظام تأمین منابع انسانی
مدیریت منابع انسانی
فساد اداری
مدل‌سازی تفسیری- ساختاری
بخش دولتی

عنوان مقاله English

The Role of the Staffing System in Preventing Administrative Corruption in Public Sector (Using Structural Interpretation Approach)

نویسنده English

Hosein Imani
Assistant Professor, Innovation and Development Department, Faculty of Governance, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Purpose: The administrative system in Iran is confronted with a wide range of structural and operational challenges, among which the challenges associated with human resource management are particularly critical. One of the most pervasive and detrimental of these is administrative corruption, which has been repeatedly identified as a key factor undermining efficiency and legitimacy in the public sector. Considering the central role of human resource systems in preventing and reducing corruption, this research aims to model the characteristics and indicators of the human resource supply system that can serve as an effective mechanism in combating corruption within the public sector. The study therefore seeks to provide a comprehensive interpretive structural model for anti-corruption measures in human resource management, highlighting the interrelations among different components of the system and identifying the key leverage points for reform.
Methodology: The study is grounded in an interpretive paradigm and employs the Interpretive Structural Modeling (ISM) approach to explore the hierarchical relationships among the factors influencing anti-corruption practices in human resource supply systems. Data collection was carried out through semi-structured interviews with 19 managers and human resource experts from the public sector, selected based on their knowledge and practical experience in human resource management and governance processes. The ISM technique was applied to categorize variables into different levels of influence and dependence, thereby constructing a structured model that reflects the complex dynamics of administrative practices. Data were further validated using expert feedback and iterative refinement to ensure accuracy and reliability.
Findings: The analysis reveals a multi-layered structure of interdependent and independent components. Specifically, six components were located in the linkage zone—“meritocracy,” “fair procedures,” “absence of favoritism,” “legitimacy,” “documentation,” and “rule orientation.” These are considered dynamic elements, meaning that any change in them is likely to trigger systemic effects across the entire model. In addition, four components-“accountability,” “information disclosure,” “elimination of administrative formalities,” and “internal controls”-were identified as independent factors, exerting strong directional influence on the system and shaping the effectiveness of anti-corruption strategies. Moreover, the component of “transparency” was classified in the dependency zone, underscoring its reliance on the strength and effectiveness of other variables. Overall, the findings demonstrate that administrative corruption cannot be tackled in isolation but requires a systemic and coordinated effort, especially within the realm of human resource management.
Conclusion: The results of this research emphasize that combating corruption in Iran’s public sector depends heavily on restructuring human resource systems in ways that foster transparency, meritocracy, and accountability. The interpretive structural model highlights that while independent factors such as internal controls and information dissemination play a foundational role in shaping anti-corruption efforts, the long-term success of such initiatives depends on addressing the dynamic and interrelated components of fairness, rule orientation, and legitimacy. The study contributes both theoretical insights and practical implications, offering policymakers a structured framework to prioritize reforms in the human resource supply system. By identifying the leverage points within the system, this research provides a roadmap for enhancing institutional integrity, reducing opportunities for corruption, and ultimately improving the efficiency and credibility of the public administration.

کلیدواژه‌ها English

Staffing System
Anti-Corruption Measures
Human Resource Management (HRM)
Administrative Corruption
Corruption Perceptions Index (CPI)
Structural Interpretive Modeling (ISM)

بهشتی، سیدصمد؛ نوروزی، فاطمه (1401). مرور نظام‌مند مقالات مرتبط با فساد اداری بین سال‌های 1380 تا 1398 در ایران. پژوهش­های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 38(3)، 11-38.

Adams, D., Adams, K., Ullah, S., & Ullah, F. (2019). Globalisation, governance, accountability and the natural resource ‘curse’: Implications for the socio-economic growth of oil-rich developing countries. Resources Policy, 61, 128–140.

Agbo, A. A., & Iwundu, E. I. (2016). Corruption as a propensity: Personality and motivational determinants among Nigerians. The Journal of Psychology, 150(4), 502–526.

Antonakas, N. P., Giokas, A. E., & Konstantopoulos, N. (2013). Corruption in tax administration: Interviews with experts. Procedia — Social and Behavioral Sciences, 73, 581–589.

Ariely, G., & Uslaner, E. M. (2017). Corruption, fairness, and inequality. International Political Science Review, 38(3), 349–362.

Ashforth, B. E., Gioia, D. A., Robinson, S. L., & Treviño, L. K. (2008). Re-viewing organizational corruption. Academy of Management Review, 33(3), 670–684.

Avis, E., Ferraz, C., & Finan, F. (2018). Do government audits reduce corruption? Estimating the impact of exposing corrupt politicians. Journal of Political Economy, 126(5), 1912–1964.

Barfort, S., Harmon, N. A., Hjorth, F. G., & Olsen, A. L. (2015). Dishonesty and selection into public service in Denmark: Who runs the world's least corrupt public sector? SSRN. https://ssrn.com/abstract=2664983

Beheshti, S., & Nowrousi, F. (2022). A systematic review of articles related to administrative corruption during 1380–1398 in Iran. Strategic Research on Social Problems in Iran, 37(3), 1–38.

Brody, R. G., Perri, F. S., & Van Buren, H. J. (2015). Further beyond the basic background check: Predicting future unethical behavior. Business and Society Review, 120(4), 549–576.

Brusca, I., Manes Rossi, F., & Aversano, N. (2018). Accountability and transparency to fight against corruption: An international comparative analysis. Journal of Comparative Policy Analysis: Research and Practice, 20(5), 486–504.

Chen, C., & Ganapati, S. (2023). Do transparency mechanisms reduce government corruption? A meta-analysis. International Review of Administrative Sciences, 89(1), 257–272.

Chen, M. (2015). Corruption and anti-corruption practices in human resource management in the public sector. Bergen, Norway: Chr. Michelsen Institute — U4 Anti-Corruption Resource Centre.

Chen, Y., Che, L., Zheng, D., & You, H. (2020). Corruption culture and accounting quality. Journal of Accounting and Public Policy, 39(2), 1–22.

Elbasani, A., & Šabić, S. Š. (2018). Rule of law, corruption and democratic accountability in the course of EU enlargement. Journal of European Public Policy, 25(9), 1317–1335.

Fine, S., Goldenberg, J., & Noam, Y. (2016). Integrity testing and the prediction of counterproductive behaviours in the military. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 89(1), 198–218.

Fowler III, J. C. (2021). Corruption, inequality, or growth: Illuminatic trinity or nature? (Doctoral dissertation). The University of North Carolina at Charlotte.

Gans-Morse, J., Borges, M., Makarin, A., Mannah-Blankson, T., Nickow, A., & Zhang, D. (2018). Reducing bureaucratic corruption: Interdisciplinary perspectives on what works. World Development, 105, 171–188.

Gaygısız, E., & Lajunen, T. (2022). Cultural values, national personality characteristics, and intelligence as correlates of corruption: A nation-level analysis. Heliyon, 8(5), 1–10.

Gelbrich, K., Stedham, Y., & Gäthke, D. (2016). Cultural discrepancy and national corruption: Investigating the difference between cultural values and practices and its relationship to corrupt behavior. Business Ethics Quarterly, 26(2), 201–225.

Gunawan, J., & Joseph, C. (2017). The institutionalization of anti-corruption practices in Indonesian companies. In Modern Organizational Governance (pp. 147–159). Emerald Publishing Limited.

Hanna, R., & Wang, S. Y. (2017). Dishonesty and selection into public service: Evidence from India. American Economic Journal: Economic Policy, 9(3), 262–290.

He, Z., & Chen, H. (2021). An ISM-based methodology for interrelationships of critical success factors for construction projects in ecologically fragile regions: Take Korla, China as an example. Applied Sciences, 11(10), 4668.

Islam, K. A., Wangdi, T., Thinlay, D., Tharchen, S., Sambath, S. A. R., Heng, T. O. N. G., & Nan, W. A. N. G. (2019). [Report]. Asian Development Bank (ADB).

Jancsics, D. (2019). Corruption as resource transfer: An interdisciplinary synthesis. Public Administration Review, 79(4), 523–537.

Krylova, Y. (2018). Administrative corruption and its effects on Russian entrepreneurs: A regional aspect. Journal of Small Business and Entrepreneurship, 30(2), 121–137.

Kwon, I. (2014). Motivation, discretion, and corruption. Journal of Public Administration Research and Theory, 24(3), 765–794.

Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1994). Competing paradigms in qualitative research. Handbook of qualitative research, 2(163-194), 105.

Mattar, M. Y. (2022). Combating academic corruption and enhancing academic integrity through international accreditation standards: The model of Qatar University. Journal of Academic Ethics, 20(2), 119–146.

McCoy, S. K., Wellman, J. D., Cosley, B., Saslow, L., & Epel, E. (2013). Is the belief in meritocracy palliative for members of low status groups? Evidence for a benefit for self-esteem and physical health via perceived control. European Journal of Social Psychology, 43(4), 307–318.

Meyer-Sahling, J. H., Mikkelsen, K. S., & Schuster, C. (2018). Civil service management and corruption: What we know and what we don't. Public Administration, 96(2), 276–285.

Meza, O., & Pérez-Chiqués, E. (2021). Corruption consolidation in local governments: A grounded analytical framework. Public Administration, 99(3), 530–546.

Misangyi, V. F., Weaver, G. R., & Elms, H. (2008). Ending corruption: The interplay among institutional logics, resources, and institutional entrepreneurs. Academy of Management Review, 33(3), 750–770.

Mousavi, P., & Pourkiani, M. (2013). Administrative corruption: Ways of tackling the problem. European Online Journal of Natural and Social Sciences: Proceedings, 2(3), 178–187.

Paschke, A., Dimancesco, D., Vian, T., Kohler, J. C., & Forte, G. (2018). Increasing transparency and accountability in national pharmaceutical systems. Bulletin of the World Health Organization, 96(11), 782–791.

Poocharoen, O. O., & Brillantes, A. (2013). Meritocracy in Asia Pacific: Status, issues, and challenges. Review of Public Personnel Administration, 33(2), 140–163.

Ramli, N. A., Abdul Mohsin, A. M., Salleh, A., & Mat Akhir, N. S. (2022). Human governance: A pathway to integrity in counteracting corruption. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 15(5), 903–923.

Rauch, J. E., & Evans, P. B. (2000). Bureaucratic structure and bureaucratic performance in less developed countries. Journal of Public Economics, 75(1), 49–71.

Riggs, F. W. (1956). Public administration: A neglected factor in economic development. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 305, 70–80.

Sommersguter-Reichmann, M., Wild, C., Stepan, A., Reichmann, G., & Fried, A. (2018). Individual and institutional corruption in European and US healthcare: Overview and link of various corruption typologies. Applied Health Economics and Health Policy, 16, 289–302.

Tan, X., Liu, L., Huang, Z., & Zheng, W. (2017). Working for the hierarchical system: The role of meritocratic ideology in the endorsement of corruption. Political Psychology, 38(3), 469–479.

Tinuoye, A. T. (2023). An overview of corruption in the context of the public sector. In Management Strategies and Tools for Addressing Corruption in Public and Private Organizations (pp. 19–38).

Transparency International. (2017). What is corruption? Retrieved October 4, 2025, from https://www.transparency.org/what-is-corruption

Transparency International. (2022). Corruption Perceptions Index 2022. Retrieved October 4, 2025, from https://www.transparency.org/en/cpi/2022

Tsai, H. Y. (2024). Ethical leadership influences proactive and unethical behavior: the perspective of person-environment fit. Ethics & Behavior, 34(2), 151-162.

Vian, T. (2020). Anti-corruption, transparency and accountability in health: Concepts, frameworks, and approaches. Global Health Action, 13, 1–24.

Vian, T., Kohler, J. C., Forte, G., & Dimancesco, D. (2017). Promoting transparency, accountability, and access through a multi-stakeholder initiative: Lessons from the Medicines Transparency Alliance. Journal of Pharmaceutical Policy and Practice, 10(1), 1–11.

Vinayan, J. (2015). Vulnerability of HR systems and practices to corruption: A review and research agenda. Significance, 7(1), 1–25.

Woodhouse, E. F. (2022). Accountability and corruption displacement: Evidence from Italy. Journal of Public Policy, 42(4), 730–754.

 

  • تاریخ دریافت 17 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 23 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 01 تیر 1403