مطالعات مدیریت دولتی ایران

مطالعات مدیریت دولتی ایران

الگوی انگیزش دانشگران مبتنی بر سبک تفکر ترجیحی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علیرضا مرادی 1
سیدمحمد حسینی تقرتپه 2
1 استادیار، گروه مدیریت، دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری (ره)، تهران، ایران.
2 دانش‌آموخته دکتری تخصصی مدیریت منابع انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/jipas.2024.436033.1689
چکیده
هدف: هدف این پژوهش، طراحی الگویی از راهبردهای انگیزشی دانشگران مبتنی بر سبک تفکر ترجیحی آنان است. با توجه به افزایش نقش دانشگران در سازمان‌های دانش‌محور و ناکارآمدی سیستم‌های انگیزشی سنتی که بدون در نظر گرفتن تفاوت‌های شناختی و ترجیحات فکری طراحی شده‌اند، ضرورت پرداختن به این موضوع دوچندان می‌شود. پژوهش حاضر با هدف پر کردن خلأ موجود در حوزه شناخت و به‌کارگیری سبک‌های انگیزشی متناسب با ترجیحات فکری بر اساس مدل چهار ربع مغزی ند هرمان انجام شد تا راهنمایی برای مدیران منابع انسانی در تدوین برنامه‌های توسعه فردی و سازمانی ارائه دهد.
روش‌شناسی: از نظر روش‌شناسی، پژوهش از نوع کاربردی، استقرایی، تفسیری و کیفی است که با رویکرد نظریه داده‌بنیاد و با مدل استراوس و کوربین (1998) انجام شد. جامعه آماری شامل ۲۱ خبره حوزه مدیریت منابع انسانی، روان‌شناسی صنعتی و توسعه سازمانی بود که از طریق نمونه‌گیری نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود و تحلیل داده‌ها طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. برای اطمینان از روایی و اعتبار پژوهش از شاخص‌های اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری، اطمینان‌پذیری و تأییدپذیری استفاده شد و پایایی با روش توافق میان کدگذاران (بیش از 75%) تأیید گردید.
یافته‌های پژوهش: یافته‌ها نشان داد که پدیده محوری پژوهش، انگیزش تطبیقی مبتنی بر ترجیح فکری است که از به‌کارگیری راهبردهای درونی و بیرونی شکل می‌گیرد. راهبردهای درونی شامل دو زیرمقوله‌ی «انگیزه‌زایی بر اساس قدرت-موفقیت-رشد» و «انگیزه‌زایی بر اساس تعلق-نفس کار-احترام» و راهبردهای بیرونی شامل سه زیرمقوله‌ی «انگیزه‌زایی مادی مستقیم»، «انگیزه‌زایی مادی غیرمستقیم» و «انگیزه‌زایی غیرمادی» بودند. عوامل علّی مدل در سه گروه فردی، اجتماعی-محیطی و سازمانی-قانونی، عوامل مداخله‌گر در سه دسته فرهنگی-سازمانی، نگرش فردی و نگرش مدیران ارشد و عوامل زمینه‌ای تحت عنوان ملاحظات تسهیل‌کننده توسعه‌بخش شناسایی شدند. پیامدهای الگو نیز در سه بعد توسعه فردی، توسعه سازمانی و توسعه اجتماعی طبقه‌بندی گردیدند. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج، انطباق سیستم‌های انگیزشی با سبک تفکر ترجیحی دانشگران در چهار ربع مغزی A، B، C و D  موجب افزایش رضایت شغلی، تعهد سازمانی، تمایل به ماندگاری، بهره‌وری و ارتقای خلاقیت می‌شود. به‌عنوان مثال، دانشگران با ترجیح A از پاداش‌های مبتنی بر عملکرد و ارائه قدرت تصمیم‌گیری انگیزه می‌گیرند، در حالی‌که تیپ C بیشتر از طریق تعاملات انسانی و قدردانی اجتماعی برانگیخته می‌شود. نتیجه‌گیری کلی این است که طراحی الگوی انگیزش دانشگران بر اساس ترجیحات فکری، رویکردی نوآورانه برای توسعه منابع انسانی به شمار می‌آید و می‌تواند اثربخشی سیاست‌های انگیزشی سازمان‌ها را به‌صورت معناداری افزایش دهد. این الگو با فراهم کردن چارچوبی پویا برای شناخت تفاوت‌های شناختی، زمینه‌ساز برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای رشد فردی و بهبود عملکرد سازمانی در محیط‌های دانشی خواهد بود.
 
کلیدواژه‌ها
دانشگران
انگیزش دانشگران
مدل چهار ربع مغزی
سبک تفکر ترجیحی
ند هرمان

عنوان مقاله English

A Motivation Model for Knowledge Workers Based on Preferred Thinking Style

نویسندگان English

Alireza Moradi 1
Seyed Mohammad Hosseini Taghartapeh 2
1 Assistant Professor, Department of Management, Allameh Askari International University (RA), Tehran, Iran.
2 PhD in Human Resources Management, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Purpose: The main objective of this study was to design and formulate a model of motivational strategies for knowledge workers based on their preferred thinking styles. Given the increasing importance of knowledge workers in knowledge-based organizations and the inefficiency of traditional motivational systems that neglect cognitive diversity, this research aimed to address the gap in developing motivation models aligned with the Whole Brain Thinking Model by Ned Herrmann. The study sought to provide a conceptual and practical framework for HR managers to enhance individual and organizational development programs.
Methodology: This study is applied, inductive, interpretive, and qualitative in nature, conducted using the Grounded Theory Method of Strauss and Corbin (1998). Twenty-one experts in human resource management, organizational behavior, and industrial psychology were selected through theoretical sampling. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed through the three coding stages: open, axial, and selective coding. Validity and reliability were ensured through credibility, transferability, dependability, and confirmability, and intercoder agreement exceeding 75% was used to establish reliability.
Findings: The core phenomenon that emerged was adaptive motivation based on preferred thinking, which consisted of internal and external motivational strategies. Internal strategies included two subcategories: motivation through power–success–growth and motivation through work–belonging–respect, while external strategies encompassed direct material motivation, indirect material motivation, and non-material motivation. The causal conditions comprised individual, social-environmental, and organizational-regulatory dimensions. Intervening conditions included cultural-organizational context, individual attitudes, and senior management perceptions, while the contextual factors were summarized as development-facilitating considerations. The outcomes of the model reflected personal, organizational, and social development. Results indicated that tailoring motivational systems to align with each quadrant of the brain (A–analytical, B–sequential, C–interpersonal, D–imaginative) significantly improves job satisfaction, organizational commitment, creativity, and retention among knowledge workers. For instance, workers with quadrant A preference are motivated by autonomy and performance-based rewards, whereas those with quadrant C preference respond to interpersonal appreciation and social acknowledgment.
Conclusion: This study concludes that designing motivation programs based on the preferred thinking styles of knowledge workers provides a novel and effective approach to human resource development. By recognizing cognitive and motivational diversity, organizations can design more adaptive and effective incentive systems that not only enhance individual growth but also promote collective organizational performance and innovation. The resulting ontological model contributes to the theoretical advancement of motivational management and offers actionable insights for HR managers in knowledge-driven environments.

کلیدواژه‌ها English

Knowledge Workers
Knowledge Worker's Motivation
Four Quarters of The Whole Brain Model
Preferential Thinking Style
Ned Hermman
احمدی، امید؛ و افری، علی، (1398). مطالعه پژوهشی انگیزش کارکنان برای کار در شرکت­های چند ملیتی پنجمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و مطالعات اجتماعی ایران، تهران.
اصل سریرایی، سمیرا؛ علوی، سید بابک؛ و اصلانی، شیرین (1398). تعهد و انگیزه کارکنان دانش بنیان؛ مطالعه­ای برای شناسایی پروفایل­های ترکیبی، فصلنامه پژوهش­های مدیریت منابع سازمانی، 9(2)، 1-17.
پیشیار، فرزاد؛ قائمی، فرشته؛ و کیخا، احمد، (1399). تبیین رابطه ویژگی­های شغلی و انگیزش شغلی کارکنان دانشگاه تربیت مدرس. فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، 3(1). 113-131.
جهانی، بهنام؛ و میر مقدم، علی اکبر (1395). عوامل مؤثر بر بهره­وری نیروی انسانی شهرداری آذربایجان شرقی، فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 6(20). 202-187.
حسینی، سیدمحمد (1399). ارائه الگوی بهبود مدیریت عملکرد بر اساس شایستگی معلمان دبیرستان در وزارت آموزش و پرورش. پایان نامه دکتری پردیس البرز دانشگاه تهران.
دانایی فرد، حسن؛ الوانی، سیدمهدی؛ و آذر، عادل (1398). روش تحقیق کیفی در مدیریت: رویکردی جامع. تهران: اشراقی، صفار.
دانشور، علیا؛  ثقفی، فاطمه؛  موسی خانی، محمد؛ و دسترنج، نسرین. (1398). شناسایی الگوهای ذهنی انگیزش دانشمندان مجرب به منظور ارتقای نوآوری (مطالعه موردی: مرکز تحقیقات مخابرات ایران). فصلنامه مدیریت توسعه فناوری، 7 (4)، 63-95.
درستکار احمدی، ناهید. گلشاهی، بهنام. (1398). شناسایی و رتبه­بندی عناصر یک بسته پاداش جامع برای کارکنان دانش آینده (مطالعه موردی: شرکت­های دانش بنیان صنعت دفاع). فصلنامه آینده پژوهی دفاعی، 4(51)، 107-85.
سلطانی، افشین؛ خواستار، حمزه؛ جعفری نیا، سعید؛ و نوری، روح الله (1392). مدلی از میراث منابع انسانی در بانک ملی ایران. مجله مدیریت دولتی، 15(2)، 364- 391.
سید جوادین، سید رضا؛ تابان، محمد (1396). مدیریت توسعه منابع انسانی (با رویکردهای مرجعیت علمی). تهران. انتشارات نگاه دانش.
عابدینی، رضا، (1398). عوامل موثر مدیریت بر انگیزش کارکنان در سازمان ها، چهارمین کنفرانس ملی پژوهش در حسابداری و مدیریت، تهران.
عباسی رزگله، محمد؛ و میرزایی راد، رضا، (1393). رابطه خودکارآمدی معلمان با انگیزه و رضایت شغلی معلمان شهربابک، دومین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی، مشهد.
عرب‌کلماری، محبوبه؛ طهماسبی روشن، ندا، تقی زاده گنجی، علی اکبر و علی گلی فیروزجایی، فاطمه. (1400). تأثیر مدیریت پایدار منابع انسانی بر شهرت سازمانی: نقش واسطه ای نوآوری سازمانی. مدیریت منابع انسانی پایدار، 3(5)، 197-211.
قلی پور، آرین و دهقانی، ندا. (1401). پدیدارشناسی تجربه کارکنان در لحظات مواجهه با حقیقت. فصلنامه علمی مطالعات منابع انسانی و سرمایه، 2(3)، 206-189.
محمدی، زینب؛ و طهماسبی، شهرام (1399). رابطه بین نظام جبران خدمت و انگیزش شغلی کارکنان، چهارمین کنفرانس بین المللی مطالعات نوین اقتصاد، مدیریت و حسابداری ایران، تهران.
مدیری، محمود؛ شکیبایی ثابت، معصومه؛ و رنگریز، حسن (1393). شناسایی و اولویت بندی عوامل انگیزشی مؤثر بر تسهیم دانش در بین کارکنان دانش با رویکرد تصمیم­گیری چند معیاره فازی (F-MCDM). مجله مدیریت توسعه و تحول. 18. 26-99
مرادی، علیرضا (1399). ارائه مدل توسعه منابع انسانی بر اساس سبک تفکر ترجیحی کارکنان دانش. پایان نامه دکتری پردیس البرز دانشگاه تهران.
وطن‌خواه، احمد؛ ظهوریان نادعلی، ایمان (1394). بررسی رابطه بین الگوی ترجیحات فکری کارکنان و آمادگی آنها برای تغییر سازمانی. فصلنامه تحقیقات مدیریت منابع انسانی دانشگاه امام حسین (ع)، 7 (4)، 1-25.
Abbasi Rezgeleh, Mohammad, & Mirzaei Rad, Reza. (2014). The Relationship between Teachers’ Self-Efficacy, Motivation, and Job Satisfaction in Shahrbabak. The Second International Conference on Psychology, Educational Sciences, and Lifestyle, Mashhad. (in Persian)
Abedini, Reza. (2019). Managerial Factors Affecting Employee Motivation in Organizations. The Fourth National Conference on Research in Accounting and Management, Tehran. (in Persian)
Ahmadi, Omid, & Afri, Ali. (2019). A Research Study on Employee Motivation for Working in Multinational Companies. The Fifth International Conference on New Research in Educational Sciences, Psychology, and Social Studies of Iran, Tehran. (in Persian)
Al-kharabsheh, S., Attiany, M., Alshawabkeh, R., Hamadneh, S & Alshurideh, M. (2023). The impact of digital HRM on employee performance through employee motivation.International Journal of Data and Network Science, 7(1), 275-282.
Arab Kalmari, Mahboubeh, Tahmasbi Roshan, Neda, Taghizadeh Ganji, Ali Akbar, & Ali Goli Firoozjai, Fatemeh. (2021). The Impact of Sustainable Human Resource Management on Organizational Reputation: The Mediating Role of Organizational Innovation. Sustainable Human Resource Management, 3(5), 197–211.
Asl Sarirai, Samira, Alavi, Seyed Babak, & Aslani, Shirin. (2019). Commitment and Motivation of Knowledge-Based Employees: A Study to Identify Composite Profiles. Quarterly Journal of Organizational Human Resource Management Research, 9(2), 1–17. (in Persian)
Bussin, M.H.R., & Brigman, N. (2019). Evaluation of remuneration preferences of knowledge workers. SA Journal of Human Resource Management/SA 17(0), a1075.
Cresswell, J.W. (2007). Qualitative inquiry and research design. Translated by Danaeifard, Hassan .Kazemi, Hossein.(1394). Tehran. Saffar Publications.
Creswell, J. W., & Miller, D. L. (2000). Determining validity in qualitative inquiry. Theory into practice, 39(3), 124-130.
Creswell, J.W. (2002). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative (pp. 146-166).
Danaeifard, H., Alvani, S.M., & Azar, A. (2019). Qualitative Research Method in Management: A Comprehensive Approach. Tehran: Eshraghi, Safar. (in Persian)
Daneshvar, Alia, Seghafi, Fatemeh, Mousakhani, Mohammad, & Dastranj, Nasrin. (2019). Identifying Mental Models of Experienced Scientists’ Motivation to Enhance Innovation (Case Study: Iranian Telecommunication Research Center). Quarterly Journal of Technology Development Management, 7(4), 63–95. (in Persian)
Davenport, T.H. (2005). Thinking for a Living: How to Get Better Performance and Results from Knowledge Workers. Boston: Harvard Business School Press.
Dorostkar Ahmadi, Nahid, & Golshahi, Behnam. (2019). Identification and Ranking of Elements of a Comprehensive Reward Package for Future Knowledge Workers (Case Study: Knowledge-Based Companies in the Defense Industry). Quarterly Journal of Defensive Futures Studies, 4(51), 85–107. (in Persian)
Ferraro, T., Pais, L., Moreira, J. M., & Dos Santos, N. R. (2018). Decent work and work motivation in knowledge workers: The mediating role of psychological capital. Applied Research in Quality of Life, 13, 501-523.
Gholipour, Arian, & Dehghani, Neda. (2022). Phenomenology of Employees’ Experience in Moments of Encounter with the Truth. Scientific Quarterly of Human Resource and Capital Studies, 2(3), 189–206. ISSN: 2783-3984. (in Persian)
Guba, E. G., Lincoln, Y. S. (2007). Effective evaluation: Improving the usefulness of evaluation results, science (philosophy and applied Principles).1 Ed .Tehran. Boshra.
Herrman, N. (1996). The Whole Brain Business Book. New York: McGraw-Hill.
Hosseini, Seyed Mohammad. (2020). Presenting a Model for Improving Performance Management Based on the Competencies of High School Teachers in the Ministry of Education. Ph.D. Dissertation, Alborz Campus, University of Tehran. (in Persian)
ILO, 2023. Authors' calculation based on ILO's Global and regional ad hoc estimates, accessed on 06 March 2023, derived from ICSO08 4 digits mapping. Raw data provided by David Bescond (ILO/STATS, https://ilostat.ilo.org/).
Jabagi, N., Croteau, A.-M., Audebrand, L. K., & Marsan, J. (2019). Gig-workers’ motivation: Thinking beyond carrots and sticks. Journal of Managerial Psychology, 34(4), 192–213.
Jacobs, Ronald L (2017). Knowledge Work and Human Resource Development. Human Resource Development Review. Vol. 16(2) 176–202
Jafari Rad, A., Zahed Babolan, A., Moradi, M., & Samari, A. (2019). Designing a Conceptual Model for the Development of School Principals’ Competencies: A Grounded Theory Approach. Quarterly Journal of Socio-Cultural Development Studies, 7(4), 163–188. (in Persian)
Jahani, Behnam, & Mir Moghaddam, Ali Akbar. (2016). Factors Affecting Human Resource Productivity in East Azerbaijan Municipality. Quarterly Journal of Human Resource Studies, 6(20). (in Persian)
Kanaan, Raed & Abu Hussein, Alhareth & Abumatar, Ghassan. (2019). Exploring the Factors that affect E-government Implementation in Jordan over Time. Journal of Business & Management (COES&RJ-JBM).
Khaksar, Seyed Mohammad Sadegh, Mei-Tai Chu, Sophia Rozario & Bret Slade (2023) Knowledge-based dynamic capabilities and knowledge worker productivity in professional service firms The moderating role of organizational culture, Knowledge Management Research & Practice, 21:2, 241-258
Kheirandish, Mehdi and Mohammad Hosseini, Hamid and Jahani, Hourieh, (2012), Development of scientists in the knowledge-based era; Case Study, Quarterly Journal of Human Resources Studies, Volume: 1, Issue: 3.
Kitzinger RH, Gardner JA, Moran M, et al. Habits and Routines of Adults in Early Recovery from Substance Use Disorder: Clinical and Research Implications from a Mixed Methodology Exploratory Study. Substance Abuse: Research and Treatment. 2023;17.
Miyamoto, S. F. (2023). Self, motivation, and symbolic interactionist theory. In Human nature and collective behavior (pp. 271-285). Routledge.
Mládková, Ludmila & Zouharová, Jarmila & Nový, Jindřich. (2015). Motivation and Knowledge Workers. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 207. 768-776. 10.1016/.2015.10.163.
Modiri, Mahmoud, Shakibaei Sabet, Masoumeh, & Rangriz, Hassan. (2014). Identifying and Prioritizing Motivational Factors Affecting Knowledge Sharing among Knowledge Workers Using the Fuzzy Multi-Criteria Decision-Making Approach (F-MCDM). Journal of Development and Transformation Management, 18, 26–99. (in Persian)
Mohammadi, Zeinab, & Tahmasbi, Shahram. (2020). The Relationship between Compensation Systems and Job Motivation of Employees. The Fourth International Conference on Modern Studies in Economics, Management, and Accounting of Iran, Tehran. (in Persian)
Moradi, A., Hosseinian, Sh., Vaezi, S.K. (2020). Introducing a Model of Strategies of Developing Skills And Competencies of Knowledge Workers Based on Thinking Preferences: A Grounded Theory Approach. Journal of Human Resource Studies, 10(4), 94- 117. (In Persian)
Moradi, Alireza. (2020). Presenting a Model of Human Resource Development Based on Employees’ Preferred Thinking Styles. Ph.D. Dissertation, Alborz Campus, University of Tehran. (in Persian)
Nientied, Peter & Boka Toska, Merita. (2019). Motivation of Knowledge Workers-the Case of Albania. Organizacija. 52. 33-45.
Nobeoka, Kentaro & Dyer, Jeffrey H. (2000). Creating and Managing a High-Performance Knowledge-Sharing Network: The Toyota Case. Strategic Management Journal, Vol. 21, and No. 3, Special Issue: Strategic Networks pp. 345-367.
Pishyar, Farzad, Ghaemi, Fereshteh, & Keykha, Ahmad. (2020). Explaining the Relationship between Job Characteristics and Job Motivation of Tarbiat Modares University Employees. Quarterly Journal of Geography and Human Relations, 3(1). (in Persian)
Pratiwi, M., Hinduan, Z. R., & Lubis, F. Y. (2024, March). Unraveling the Factors Contributing to Turnover Intentions Among Knowledge Workers: A Systematic Literature Review. In Proceeding of the International Conference on Multidisciplinary Research for Sustainable Innovation (Vol. 1, No. 1, pp. 400-410).
Roosehaziram, E., Rahim, M. (2018). The Attributes of Knowledge Worker as Prime Movers” in Public Organizations. International Journal of Engineering & Technology, 7 (3.7), 278-282.
Seyed Javadin, Seyed Reza, & Taban, Mohammad. (2017). Human Resource Development Management (with Scientific Authority Approaches). Tehran: Negah Danesh Publications. (in Persian)
Soltani, Afshin, Khastar, Hamzeh, Jafarinejad, Saeed, & Nouri, Rouhollah. (2013). A Model of Human Resource Heritage in Bank Melli Iran. Public Administration Journal, 15(2), 364–391. (in Persian)
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research techniques. Thousand Oaks, CA: Sage publications.
Vatan Khah, Ahmad, & Zahourian Nadeali, Iman. (2015). Examining the Relationship between Employees’ Thinking Preference Patterns and Their Readiness for Organizational Change. Imam Hossein University Human Resource Management Research Quarterly, 7(4), 1–25. (in Persian)
Venketsamy, A., & Lew, C. (2024). Intrinsic and extrinsic reward synergies for innovative work behavior among South African knowledge workers. Personnel Review, 53(1), 1-17.
Yaghoubi, Nour Mohammad, Mahdibeigi, Najmeh, Aramesh, Hamed, & Yaghoubi, Esmaeil. (2022). Identifying the Requirements for Creating an Intelligent Organization in Light of the Learning Organization and Knowledge Management. Iranian Journal of Public Administration Studies, 5(4), 95–120. (in Persian)

  • تاریخ دریافت 20 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 24 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 06 مهر 1403