مطالعات مدیریت دولتی ایران

مطالعات مدیریت دولتی ایران

طراحی الگوی ارتقای سطح پذیرش خدمات الکترونیک در استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری مدیریت دولتی- منابع انسانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 استاد، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
3 استادیار، گروه فناوری اطلاعات، دانشکده برق و کامپیوتر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
10.22034/jipas.2024.380433.1540
چکیده
پژوهش حاضر درصدد است الگوی ارتقای سطح پذیرش خدمات الکترونیک را طراحی کند.  فلسفه پژوهش حاضر تفسیری است. روش پژوهش آمیخته (کیفی و کمی است). پژوهش از حیث هدف کاربردی؛ و از نظر ماهیت و روش، تحقیقی- اکتشافی است. جامعه آماری در بخش کیفی، خبرگان فعال در حوزه اجرایی و دانشگاهی  مرتبط با دولت الکترونیک بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند (گلوله برفی)،  ١٧ نفر از ایشان به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. جامعه آماری بخش کمی پژوهش، کارکنان فعال در بخش فناوری اطلاعات دستگاه‌های اجرایی به‌عنوان ارائه‌کنندگان خدمات الکترونیک و شهروندان شهر زاهدان به‌عنوان خدمت‌گیرندگان  بودند که اعضای نمونه به‌شیوه نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب شدند. استراتژی پژوهش در مرحله کیفی، تحلیل مضمون و در مرحله کمی، دیمتل فازی بود. ابزار جمع‌آوری داده‌های پژوهش، مطالعات کتابخانه‌ای، مصاحبه نیمه‌ساختار یافته و پرسشنامه است و داده‌های به‌دست آمده از این ابزارها با کمک نرم‌افزارهای SPSS،NVivo12  تحلیل شد. نتایج حاصل از تحلیل مضمون، عوامل مؤثر بر پذیرش خدمات الکترونیک را در  ٤ مقوله، ١٦ بعد، ٣٣ مؤلفه  و ١٤٦ شاخص شناسایی کرد. همچنین نتایج نشان داد که ظرفیت‌سازهای علّی سطح پذیرش دارای بیشترین مقدار تفریق سطر و ستون ماتریس روابط کل فازی (R-C) است که نشان‌دهنده اثرگذاری مقوله مذکور است و پیامدها دارای کمترین مقدار تفریق سطر و ستون ماتریس روابط کل فازی ( R-C ) است که نشان‌دهنده اثرپذیری بالای این مقوله است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Designing a Model for Enhancing the Acceptance Level of Electronic Services in Sistan and Baluchistan Province

نویسندگان English

Fatemeh MalekiTabas 1
Nour Mohammad Yaghoubi 2
Mehri Rajaei 3
1 PhD in Public Administration-Human Resources, Department of Public Administration, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
2 Professor, Department of Public Administration, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Information Technology Engineering, Faculty of of Electrical and Computer Engineering, University of Sistan and Baluchestan.
چکیده English

This study aims to design a model for enhancing the acceptance level of electronic services. The research philosophy is interpretive, and a mixed-method approach (qualitative and quantitative) was applied. The research is practical in purpose and exploratory in nature and method. The qualitative phase's statistical population comprised experts in executive and academic sectors related to electronic government, with a sample of 17 participants selected through purposive (snowball) sampling. The quantitative phase's statistical population included active employees in the information technology departments of executive agencies as electronic service providers, along with citizens of Zahedan as service recipients; the sample was selected using stratified sampling. The research strategy involved thematic analysis in the qualitative phase and fuzzy DEMATEL in the quantitative phase. Data collection tools included library studies, semi-structured interviews, and questionnaires, analyzed using SPSS and NVivo12 software. The content analysis results identified factors affecting the acceptance of electronic services in four categories, 16 dimensions, 33 components, and 146 indicators. The findings also indicated that causal enablers of acceptance level had the highest row and column differentiation values in the fuzzy total relations matrix (R-C), highlighting their impact, whereas consequences had the lowest values, indicating their higher level of dependency.

کلیدواژه‌ها English

Electronic Government
Acceptance of Electronic Services
Electronic Citizen
Sistan and Baluchistan
حسینی‌شعار، منصوره، اسفندیاری مقدم، علیرضا، زارعی، عاطفه، حسن زاده، محمد (1396). بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش فناوری وب 2.0 در دولت الکترونیک از دیدگاه شهروندان و ارائه الگو: مورد دفاتر پیشخوان دولت در استان همدان. نشریه تعامل انسان و اطلاعات، دوره 4، شماره 3، 60-71.
حقیقی‌نسب، منیژه، قاسمی، سمیرا، ترکمان، مهدی و قاسمی، علی ( 1393). شناسایی عوامل تأثیرگذار بر پذیرش خدمات دولت الکترونیک از دیدگاه شهروندان، موردپژوهی: دفاتر پیشخوان دولت در شهر تهران، مجله مدیریت بازاریابی. سال 7، شماره 27، صفحات 101-121.
رحیمی، غلامرضا، خاتمی، بهزاد، شافعی‌ها، سمیه (1388)، بررسی الگوهای دولت الکترونیک و الگ های ارزیابی آمادگی دولت الکترونیک در کشورهای در حال توسعه، تهران: دومین کنفرانس بین‌المللی شهرداری الکترونیک، http://www.civilica.com/Paper-CHRD02-CHRD02_ (10/09/1399). .
رضایی، مهدی ، یعقوبی، اسماعیل ( ١٣٩٤). دولت الکترونیک: الگوی جدید در اصلاح نظام اداری و ارائه خدمات عمومی، مدیریت شهری. دوره 13، شماره٤١، ٢٤٧-٢٦٦.
سازمان اداری و استخدامی کشور (١٣٩٦). برنامه جامع اصلاح نظام اداری، دوردوم (٩٧-٩٩). دسترسی در https://shenasname.ir/tahavol/4513-eslah2
سازمان ارتباطات و فناوری اطلاعات، (1393). نقشه راه توسعه دولت الکترونیکی، دبیرخانه شورای عالی فناوری اطلاعات (١٣٩٣)، دسترسی در https://shenasname.ir/egovernement/2431-egovern-map.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، (١٣٨٤)، سند فرابخشی ویژه (بهینه‌سازی تشکیلات دولت و دولت الکترونیک). تهران: معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
سرلک، محمدعلی، قربانی، علی (1392). دولت الکترونیک، مفاهیم، نظریه‌ها و کاربردها. تهران: مرجع دانش.
عفتی، فاطمه، یعقوبی، نورمحمد (1398). رویکرد رفتاری به شناسایی و رتبه‌بندی عوامل تعیین‌کننده پذیرش همکاری الکترونیک در دانشگاه سیستان و بلوچستان. مطالعات مدیریت دولتی ایران. سال 2، شماره 2. 67-47.
قانون مدیریت خدمات کشوری (١٣٨٦)، مجلس شورای اسلامی. دسترسی در https://rc.majlis.ir/fa/law/show/130021.
لگزیان، محمد، مرتضوی، سعید، رجب‌زاده، محسن. (١٣٩٠)، تأثیر عوامل مؤثر بر پذیرش خدمات دولت الکترونیک از سوی کاربران با استفاده از الگوی  UTAUT.  فرایند مدیریت و توسعه، دوره 24، شماره 4، 20-3.
محمدی، جمال، ضرابی، اصغر، موسوی، چمران، (1391)، فناوری اطلاعات و ارتباطات و نقش آن در کاهش تقاضای سفرهای شهری، مطالعه موردی: شهر شیراز، نشریه مدیریت شهری، دوره، 10، شماره 29، 164-151.
معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی دبیرخانه شورای عالی اداری (١٣٩٣). نقشه راه اصلاح نظام اداری. دسترسی در : https://shenasname.ir/tahavol/2372-map93.
معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی دبیرخانه شورای عالی اداری (١٣٩٣). آیین‌نامه توسعه خدمات الکترونیک دستگاه‌های اجرایی. دسترسی در https://rc.majlis.ir/fa/law/show/902007.
الهی، شعبان، عبدی، بهنام، دانائی‌فرد، حسن (١٣٨٩). پذیرش دولت الکترونیک در ایران: تبیین نقش متغیرهای فردی، سازمانی و اجتماعی مطرح در پذیرش فنّاوری. مجلّهّ چشم‌انداز مدیریت دولتی، سال 1، شماره 1، 41-67.
الهی، شعبان، قنبری، محمد حسام، شایان، علی (١٣٨٩). تحلیل عوامل مؤثر در  پذیرش فناوری موبایل‌بانک از سوی مشتریان. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، سال 16، شماره 63 ،27-49.
یعقوبی، نورمحمد (1386). دولت الکترونیک رویکرد مدیریتی. تهران: نشر افکار.
یعقوبی، نورمحمد، هاشمی‌منفرد، الهام (1397). عوامل مؤثر بر پذیرش سرشماری اینترنتی در ایران. مطالعات مدیریت دولتی ایران. سال 1، شماره 1، 57-35.
 یعقوبی، نورمحمد (١٣٨٣). مطالعه عوامل مؤثر بر استقرار دولت الکترونیک در ایران. رساله دکتری. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
یعقوبی، نورمحمد، اورعی یزدانی، بدرالدین، شاکری، رویا (١٣٩٠). شناسایی و تحلیل عوامل تأثیرگذار بر پذیرش خدمات بانکداری اینترنتی. چشم‌انداز مدیریت بازرگانی، سال 10، شماره 6. ٥٥-٤١.
یعقوبی، نورمحمد، دانائی‌فرد، حسن، شاکری، رویا (١٣٨٩). شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر پذیرش خدمات دفاتر فناوری اطلاعات و ارتباطات روستایی. جغرافیا و توسعه، سال 8، شماره 20. 20-5.
Almaiah, M. A., & Nasereddin, Y. (2020). Factors influencing the adoption of e-government services among Jordanian citizens. Electronic Government, an International Journal, 16(3), 236-259.
Carter, L., & Belanger, F. (2004). Citizen adoption of electronic government initiatives. In 37th Annual Hawaii International Conference on System Sciences, 2004. Proceedings of the (pp. 10-pp). IEEE.
Carter, L., & Belanger, F. (2005). The Utilization of e-Government Services: Citizen Trust, Innovation and Acceptance Factors. Journal of Information Systems.15 (1), 5-25.
Effati, F., & Yaghoobi, N. M. (2019). Behavioral approach to identifying and ranking the determinants of the acceptance of electronic collaboration at the University of Sistan and Baluchestan. Journal of Iranian Public Administration Studies, 2(2), 47-67. (in Persian)
Elahi, S., Abdi, B., & DanaeeFard, H. (2010). E-government adoption in Iran: Explaining the role of individual, organizational, and social variables in technology acceptance. Public Administration Perspective, 1(1), 67-41. (in Persian)
Elahi, S., Ghanbari, M. H., & Shayan, A. (2010). Determining the effective factors on customers' mobile banking technology acceptance. Journal of Trade Studies, 16(63), 49-27. (in Persian)
Hosseini Shoar, M., Esfandiari Moghadam, A., Zarei, A., & Hasanzadeh, M. (2017). Factors affecting the adoption of Web 2.0 technology in e-government from citizens' perspective and providing a model: Case of government offices in Hamadan. Human Information Interaction, 4(3), 71-60. (in Persian)
Jeng, C. R. (2019). The role of trust in explaining tourists’ behavioral intention to use e-booking services in Taiwan. Journal of China Tourism Research, 15(4), 478-489.
Lagzian, M., Mortazavi, S., & Rajabzadeh, M. (2012). Factors influencing users' acceptance of e-government services through UTAUT model. Journal of Management and Development Process, 24(4), 3-20. (in Persian)
Mohammadi, J., Zarabi, A., & Mousavi, Ch. (2012). Information and communication technology and its role in reducing urban travel demand: A case study of Shiraz. Urban Management Journal, 10(29), 151-164. (in Persian)
Sabani, A. (2021). Investigating the influence of transparency on the adoption of e-Government in Indonesia. Journal of Science and Technology Policy Management, 12(2), 236-255.
Yaghoobi, N. M., & Hashemi Monfared, E. (2018). Determining factors on adoption for internet census execution. Journal of Iranian Public Administration Studies, 1(1), 35-55. (in Persian)
Yaghoobi, N., Danaeefard, H., & Shakari, R. (2010). Identifying and ranking the factors affecting the adoption of rural ICT offices services. Geography and Development, 8(20), 5-20. (in Persian)

  • تاریخ دریافت 18 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 07 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 07 اسفند 1402